Tesfa Health Tips

የቫይታሚን ዲ (Vitamin D) ለሕጻናት—በተለይም ዕድሜያቸው ከ2 ዓመት በታች ለሆኑት—ዕድገት እጅግ በጣም አስፈላጊ ከሆኑ ንጥረ-ነገሮች አንዱ ነው።
በዚህ የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሕጻናት አጥንታቸውና ጥርሳቸው በፍጥነት የሚገነባበት ወቅት በመሆኑ ልዩ ትኩረት ይሻል።
​የቫይታሚን ዲ ጥቅሞች፣ የምግብ ምንጮች እና መቼ መሰጠት አለበት?
፡-
​1. የቫይታሚን ዲ ጥቅሞች ለሕጻናት

-1.ለጠንካራ አጥንት እና ጥርስ ግንባታ፦ ቫይታሚን ዲ ሰውነታችን ካልሲየም እና ፎስፈረስን ከአንጀት ውስጥ በአግባቡ እንዲመጠጥ(absorption)ይረዳል። ይህም የአጥንት መሳሳት ወይም መጥቆር (Rickets/ሪኬትስ) እንዳይከሰት ይከላከላል።
2.​የበሽታ መከላከያ አቅምን ለመገንባት፦ የሕጻናትን የሰውነት መከላከያ ሥርዓት በማጠናከር ከተላላፊ በሽታዎችና ከኢንፌክሽኖች ይጠብቃቸዋል።
3.​ለጡንቻ እና ለነርቭ ሥርዓት ዕድገት፦ የጡንቻዎች ጥንካሬና የነርቭ መልዕክት ልውውጥ ጤናማ እንዲሆን ያደርጋል።
​2. የቫይታሚን ዲ የምግብ እና የተፈጥሮ ምንጮች

​ከ2 ዓመት በታች ላሉ ሕጻናት ቫይታሚን ዲን ከምግብ ብቻ ማግኘት በተወሰነ መልኩ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል (ምክንያቱም ምግቦቹ በብዛት ስለማይወሰዱ)።
ዋና ዋናዎቹ ምንጮች የሚከተሉት ናቸው፡-
1.​የፀሐይ ብርሃን (ዋናው የተፈጥሮ ምንጭ)፦ የሕጻናትን ቆዳ (እጅና እግራቸውን) ጠዋት ከጠዋቱ 2:00 እስከ 4:00 ባለው ጊዜ ውስጥ ለ10-15 ደቂቃዎች ለስላሳው የፀሐይ ብርሃን ማጋለጥ ሰውነታቸው በራሱ ቫይታሚን ዲ እንዲያመርት ይረዳል።
2.​የእናቱ ጡት ወተት እና ፎርሙላ፦ የእናት ጡት ወተት ለሕጻናት ምርጥ ምግብ ቢሆንም፣ በውስጡ የያዘው የቫይታሚን ዲ መጠን ግን በጣም አነስተኛ ነው። የፎርሙላ ወተቶች ግን አብዛኛውን ጊዜ በቫይታሚን ዲ የበለጸጉ ሆነው ይዘጋጃሉ።
​ተጨማሪ ምግቦች (ዕድሜያቸው ከ6 ወር በላይ ለሆኑ)፦
በቫይታሚን ዲ የዳበሩ ምግቦች
​እንደ ሳልመን (Salmon) እና ቱና (Tuna) ያሉ ቅባት የበዛባቸው ዓሦች
​የእንቁላል አስኳል ​
በቫይታሚን ዲ የዳበሩ ምግቦች (ለምሳሌ፡ ለአራስ ሕጻናት የሚዘጋጁ የእህል ምግቦች/Cereals፣ የወተት ተዋጽኦዎች)
​3. የቫይታሚን ዲ ተጨማሪ ጠብታ (Supplement) መቼ እና እንዴት መሰጠት አለበት?

​የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና የሕጻናት ሕክምና ባለሙያዎች እንደሚመክሩት፣ ሕጻናት ከፀሐይና ከምግብ ብቻ በቂ ቫይታሚን ዲ ላያገኙ ስለሚችሉ የቫይታሚን ዲ ጠብታ (Drops) መውሰድ ይኖርባቸዋል።

​መቼ መሰጠት አለበት?
​ከተወለዱ ከመጀመሪያዎቹ ሳምንታት ጀምሮ፦ በተለይ የእናት ጡት ወተት ብቻ የሚጠቡ ሕጻናት ከተወለዱ ከጥቂት ቀናት ጀምሮ የቫይታሚን ዲ ጠብታ መውሰድ መጀመር አለባቸው።
​እስከ 1 ዓመት ወይም 2 ዓመት ዕድሜ፦ ሕጻኑ በቂ የቫይታሚን ዲ ይዘት ያላቸውን ምግቦች በአግባቡ መመገብ እስኪጀምር ድረስ (ብዙውን ጊዜ እስከ 12 ወር ወይም 24 ወር ድረስ) በየቀኑ ይሰጣል።
ያለጊዜያቸው ቀድመው የተወለዱ ህጻናት
​አስፈላጊ ማሳሰቢያ፦ ለሕጻኑ የሚሰጠው የጠብታ መጠን (Dosage) እንደ ሕጻኑ ዕድሜ፣ ክብደት እና የሚወስደው የወተት ዓይነት (የጡት ወተት ወይም ፎርሙላ) ስለሚለያይ፣ ጠብታውን ከመጀመርዎ በፊት ሁልጊዜ የሕጻናት ሐኪም ማማከር እና የታዘዘውን ትክክለኛ መጠን ብቻ መስጠት ተገቢ ነው።
# # ነገር ግን ቫይታሚን ዲ እንደ ኢትዮጵያ ላሉ አገራት በቂ የፅሀይ ብርሃን ስላለ፡ከ አውሮፓውያን እንፃር የፅሀይ ችግር ስለሌለብን የጥዋት ፅሀይን በበቂ ከገኙ እጥረቱ ላይከሰት ይችላል፡፡
ደሚከተሉትን ምግቦች በመመገብ ቫይታሚን ዲን ማግኜትም ይቻላል፡፡
አብዛኛውን ዶ/ር ኢያሱ እደፃፈው ነው፡ያጋራዋችሁ፡፡

⁉️

የጀርባ ሕመም ዋና ዋና መንስኤዎች


​የጀርባ ሕመም በጡንቻ፣ በአጥንት ወይም በነርቭ ችግሮች ምክንያት ሊከሰት ይችላል።
ሀ # # # # #
#1የጡንቻ መሳብ ወይም መኮማተር፦ ከባድ ዕቃዎችን በተሳሳተ አቀማመጥ ማንሳት ወይም ድንገተኛ እንቅስቃሴ ማድረግ።

#2የዲስክ መንሸራተት (Herniated Disc)
#3የአጥንት መገጣጠሚያ መታወክ (Arthritis)፦
በተለይ በዕድሜ መግፋት ምክንያት የሚመጣ የአከርካሪ አጥንት መገጣጠሚያዎች መቦርቦር::

#4የአጥንት መሳሳት (Osteoporosis)፦
የአከርካሪ አጥንቶች ደካማና በቀላሉ የሚሰበሩ ሲሆኑ።

#5የአቀማመጥ ችግር፦
ለረጅም ሰዓት ተጎብጦ መቀመጥ ወይም መቆም:ሶፋ ላይ...
#6ጭንቀትና ውጥረት፦
ከፍተኛ የአእምሮ ውጥረት የጀርባ ጡንቻዎች እንዲወጠሩ ያደርጋል።

ሌላኛው ምክንያት #የቫይታሚን ዲ እጥረት ነው
​የጀርባ ሕመሙ መንስኤ የቫይታሚን ዲ እጥረት ሊመጣ ይችላል፡፡ በምርመራ ከተረጋገጠ ና መጠኑ ያነሰ ከሆነ
የቫይታሚን ዲ እንክብል ይሰወሰዳል፡፡

#መድሃኒቶች
እንደ ሕመሙ ዓይነት የሚሰጡ መድኃኒቶች:-

​ቀላል ሕመም ከሆነ፦
ፓራሲታሞል (Paracetamol) ያሉ የሕመም ማስታገሻዎች።
​ለእብጠትና ለከፍተኛ ሕመም (NSAIDs)፦
እንደ አይቡፕሮፌን (Ibuprofen) ወይም ዲክሎፌናክ (Diclofenac) ያሉ መድኃኒቶች ሕመምን ከመቀነስ ባለፈ በጡንቻና በመገጣጠሚያ አካባቢ ያለን እብጠት ለመቀነስ ይሰጣሉ።

​ለጡንቻ መኮማተር (Muscle Relaxants)፦ ሕመሙ የተፈጠረው በጡንቻ መሳብ ወይም መወጠር ከሆነ፣ ጡንቻን የሚያዝናኑ መድኃኒቶች ሊታዘዙ ይችላሉ።
​ለነርቭ ሕመም፦ ሕመሙ ከጀርባ ተነስቶ ወደ እግር የሚወርድ (እንደ ሲያቲካ ያለ) ከሆነ፣ የነርቭ መቆጣትን የሚቀንሱ ልዩ መድኃኒቶች ሊታዘዙ ይችላሉ።

እንደ ሕመሙ ዓይነት የሚሰጡ መድኃኒቶች

​ቀላል ሕመም ከሆነ፦ እንደ ፓራሲታሞል (Paracetamol) ያሉ የሕመም ማስታገሻዎች።

​ለእብጠትና ለከፍተኛ ሕመም (NSAIDs)፦ እንደ አይቡፕሮፌን (Ibuprofen) ወይም ዲክሎፌናክ (Diclofenac) ያሉ መድኃኒቶች ሕመምን ከመቀነስ ባለፈ በጡንቻና በመገጣጠሚያ አካባቢ ያለን እብጠት ለመቀነስ ይሰጣሉ።

​ለጡንቻ መኮማተር (Muscle Relaxants)፦ ሕመሙ የተፈጠረው በጡንቻ መሳብ ወይም መወጠር ከሆነ፣ ጡንቻን የሚያዝናኑ መድኃኒቶች ሊታዘዙ ይችላሉ።

​ለነርቭ ሕመም፦ ሕመሙ ከጀርባ ተነስቶ ወደ እግር የሚወርድ (እንደ ሲያቲካ ያለ) ከሆነ፣ የነርቭ መቆጣትን የሚቀንሱ ልዩ መድኃኒቶች ሊታዘዙ ይችላሉ።
# # #ጥንቃቄ
እንደ Corticosteroid አይነት መድሃኒቶች አዞትሮ መጠቀም ግን እደ ልብ ;ግፊት፤ስኳ ፤የአጥንት መሳሳት ወዘተ የመሳሰሉት ሊያስከትል ስለሚችል፡ከባለሙያ ትዛዝ ውጭ መውሰድ ለበለጠ የጎንዬሽ ጉዳት ያጋልጣል፡፡
ደራሽ የቤት ለቤት ህክምና አገልግሎት
0903662166
0953232165