Tena Holistic

An Open Letter of Gratitude and Apology to Black Americans
From an Ethiopian, on behalf of many of us who know our history

You may have seen a video in which a young Ethiopian woman claims she is "not Black." Many Ethiopians watching felt embarrassed. More than that, we felt we owed you an apology, and a reminder of a debt we have not always acknowledged.

1. We are sorry
To our Black American brothers and sisters: we apologize for the hurt that statement caused. It does not represent Ethiopia, and it does not honor the history between our peoples.

We also have to be honest about where it comes from. Some of us may be in the belief with ideas about color, ancestry, and "being different" from the rest of Africa. Those ideas are false and divisive. Ethiopia's pride in never being colonized was never meant to be pride in standing apart from Black people. It was meant to belong to all Black people. That is exactly how you received it.

Part of the hurt also comes from a stereotype hidden in that statement: the false idea that Blackness means aggression. We address that directly below.

2. You stood with Ethiopia when the world turned away
When Mussolini's Italy invaded Ethiopia in 1935, the League of Nations offered words and little else. Black America offered itself.
Volunteers lined up to fight. In Harlem, Chicago, and other cities, Black Americans tried to enlist to defend Ethiopia. U.S. neutrality policy and laws against Americans joining foreign armies blocked most of them, but the willingness was real and widespread.

John C. Robinson, "the Brown Condor." He was a Tuskegee-trained aviator from Chicago. He went to Ethiopia, flew missions for Emperor Haile Selassie, and led the small Ethiopian air arm under impossible conditions. Back in the U.S., he co-founded a flight school that trained Black pilots, some of whom later joined the Tuskegee Airmen. He returned to Ethiopia in 1944 to help build the Imperial Ethiopian Air Force. He died in Addis Ababa in 1954 and is buried there. He lies in our soil because he chose our cause.

Hubert Julian, "the Black Eagle of Harlem," also went to Ethiopia to offer his skills as a pilot.

Fundraising, protests, and organizing. Churches, newspapers, and community groups raised money and medical supplies. Rallies filled the streets.

The Ethiopian World Federation was founded in New York in 1937 to support Ethiopia's struggle.

Ethiopia as a symbol. For generations, Black Americans had read "Ethiopia shall stretch forth her hands unto God" as a promise. Adwa (1896) was celebrated in Black churches and newspapers as proof that Africans could defeat a European empire. When Italy attacked, many Black Americans felt their own dignity was under attack.

3. You opened the doors we walked through
Most Ethiopians in America today did not arrive in a land that welcomed Africans. They arrived in a land that Black Americans had forced to change.

The Civil Rights Movement dismantled legal segregation. It also created the moral and political climate for the 1965 Immigration and Nationality Act, which ended the race-based national-origins quotas that had kept Africans out.

The 1980 Refugee Act and later the Diversity Visa brought tens of thousands of Ethiopians fleeing the Derg, war, and hardship. Black American legislators and advocates consistently pushed for fairer treatment of African and Caribbean refugees.

Everyday access came from the battles of Black Americans: integrated schools, fair housing, equal employment protections, voting rights, HBCUs that welcomed African students. Ethiopian Americans benefit from these every day, often without knowing whose sacrifice made them possible.

4. You came to us again in our hardest hour
During the famines of the 1980s, Black American artists, churches, and leaders mobilized. Congressman Mickey Leland of Texas, chair of the House Select Committee on Hunger, made repeated trips to see conditions in Ethiopia for himself. In August 1989 he died in a plane crash in Ethiopia while traveling to a refugee camp. He gave his life trying to feed our people.

5. What "Black" means
Being Black in the American sense is not only about skin tone or ancestry charts. It is a shared history of how the world has treated African people, and a shared struggle for dignity. The moment an Ethiopian lands in America, the world treats them as Black. The protections they rely on were won by Black Americans. Denying that identity does not lift anyone up. It only cuts us off from the people who fought for us before they ever met us.

6. Blackness is not defined by aggression
Behind the claim "I'm not Black" there is often a hidden assumption: that being Black means being loud, angry, or aggressive, and that distancing yourself from Blackness makes you seem calmer or more "civilized." We reject that idea completely.

The "aggressive Black person" image is a stereotype, not a truth. It was built during slavery and segregation to justify violence and control. People who were brutalized were portrayed as the dangerous ones. When we repeat that image, we are repeating the language of those who oppressed Africans.

Look at the actual history. The Civil Rights Movement was one of the most disciplined, nonviolent, and morally courageous movements in human history. People sat quietly at lunch counters while being beaten. They walked to work for over a year during the Montgomery Bus Boycott. They marched across the Edmund Pettus Bridge and met clubs and tear gas with prayer. That restraint is part of Black identity.

Standing up for yourself is not aggression. When Black Americans demanded justice, they were called angry. When they volunteered to defend Ethiopia, it was out of solidarity, not hostility. Asking to be treated as fully human is not aggression; it is dignity.

Black culture is overwhelmingly a culture of creativity, faith, and warmth. It gave the world gospel, jazz, blues, scholarship, medicine, literature, and deep traditions of church, family, and community care. The same is true of Ethiopian culture, with its hospitality, coffee ceremony, faith, and respect for elders. These are not opposites. They are the same human beauty in different forms.

Gentleness is not "un-Black." An Ethiopian who is soft-spoken, polite, and modest is not proving she is different from Black people. She is showing one of the many faces of Blackness. Millions of Black Americans are exactly the same.
When we define Blackness by its worst stereotype, we insult those who fought for us, and in the end we insult ourselves, because the world never asked our permission before applying that stereotype to us too.

7. Our commitment
Learn: Teach our children about John Robinson, Mickey Leland, and the Harlem rallies of 1935, alongside Adwa and Haile Selassie.

Love: Reject colorism and "we are different" thinking in our homes, churches, and communities.

Create: Build real partnerships with Black American institutions, businesses, and congregations.

Share: Tell this story widely, so the next viral video meets a community that already knows better.

To Black America: thank you. Ethiopia's freedom was a light you protected, and your freedom struggle opened the door for us. We are one family, and we will not forget it again.

— Dr. Markos, TENA HOLISTIC

ለጥቁር አሜሪካውያን የምስጋና እና የይቅርታ ግልጽ ደብዳቤ
ታሪካችንን ከሚያውቁ ብዙዎቻችንን ወክሎ፣ ከአንድ ኢትዮጵያዊ

አንዲት ወጣት ኢትዮጵያዊት "ጥቁር አይደለሁም" ስትል የምትታይበትን ቪዲዮ አይታችሁ ይሆናል። ቪዲዮውን የተመለከቱ ብዙ ኢትዮጵያውያን አፍረዋል። ከዚህም በላይ ይቅርታ ልንጠይቃችሁ፣ እንዲሁም ሁልጊዜ በሚገባ ያላመሰገንነውን ውለታ ልናስታውስ ይገባናል ብለን አሰብን።

1. ይቅርታ እንጠይቃለን
ውድ ጥቁር አሜሪካውያን ወንድሞቻችንና እህቶቻችን፦ ያ ንግግር ላስከተለው ቁስል ይቅርታ እንጠይቃለን። ንግግሩ ኢትዮጵያን አይወክልም፤ በሕዝቦቻችን መካከል ያለውን ታሪክም አያከብርም።

ይህ አስተሳሰብ ከየት እንደመጣም በሐቀኝነት መናገር አለብን። አንዳንዶቻችን ስለ ቆዳ ቀለም፣ ስለ ዘር ሐረግ እና ከተቀረው አፍሪካ "የተለየን ነን" ስለሚል ሐሳብ እየሰማን ነው ያደግነው። እነዚህ ሐሳቦች ሐሰትና ከፋፋዮች ናቸው። ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት ባለመያዟ የሚሰማን ኩራት ከጥቁር ሕዝቦች ተለይተን ለመቆም የሚያስችል ኩራት ሆኖ አያውቅም። የሁሉም ጥቁር ሕዝቦች ኩራት እንዲሆን ነው። እናንተም በትክክል እንደዚያ ነው የተቀበላችሁት።

የቁስሉ አንዱ ክፍልም በዚያ ንግግር ውስጥ ከተደበቀ የተዛባ አመለካከት ይመነጫል፤ ይኸውም "ጥቁርነት ማለት ጠበኝነት ነው" የሚለው የተሳሳተ ሐሳብ ነው። ይህንን ከዚህ በታች በቀጥታ እንመለከተዋለን።

2. ዓለም ፊቷን ባዞረችበት ጊዜ ከኢትዮጵያ ጎን ቆማችኋል
በ1935 (እ.ኤ.አ.) የሙሶሊኒ ጣሊያን ኢትዮጵያን በወረረች ጊዜ፣ የመንግሥታቱ ማኅበር (League of Nations) ከቃላት ያለፈ ብዙም ነገር አላደረገም። ጥቁር አሜሪካ ግን ራሷን ሰጠች።

*** በጎ ፈቃደኞች ለመዋጋት ተሰለፉ። በሃርለም፣ በቺካጎ እና በሌሎች ከተሞች ጥቁር አሜሪካውያን ኢትዮጵያን ለመከላከል ለመመዝገብ ሞከሩ። የአሜሪካ የገለልተኝነት ፖሊሲ እና አሜሪካውያን የውጭ ጦር እንዳይቀላቀሉ የሚከለክሉ ሕጎች አብዛኞቹን አገዷቸው፤ ፈቃደኝነታቸው ግን እውነተኛና ሰፊ ነበር።

*** ጆን ሲ. ሮቢንሰን፣ "ቡናማው ንስር" (The Brown Condor)። በቱስኪጊ የሠለጠነ የቺካጎ አብራሪ ነበር። ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ለአፄ ኃይለ ሥላሴ በረራዎችን አከናውኗል፤ ትንሹን የኢትዮጵያ የአየር ክንፍ እጅግ በአስቸጋሪ ሁኔታ መርቷል። ወደ አሜሪካ ሲመለስ ጥቁር አብራሪዎችን የሚያሠለጥን የበረራ ትምህርት ቤት በጋራ መሠረተ፤ ከተማሪዎቹ አንዳንዶቹ በኋላ የቱስኪጊ አብራሪዎችን (Tuskegee Airmen) ተቀላቅለዋል። በ1944 (እ.ኤ.አ.) የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥታዊ አየር ኃይልን ለመገንባት ወደ ኢትዮጵያ ተመለሰ። በ1954 (እ.ኤ.አ.) አዲስ አበባ ውስጥ አርፎ እዚያው ተቀብሯል። ዓላማችንን ስለመረጠ በአፈራችን ውስጥ ያርፋል።

*** ሁበርት ጁሊያን፣ "የሃርለም ጥቁር ንስር" እንዲሁ የአብራሪነት ችሎታውን ለማበርከት ወደ ኢትዮጵያ መጥቷል።

*** የገንዘብ ማሰባሰብ፣ ሰልፎች እና ማደራጀት። አብያተ ክርስቲያናት፣ ጋዜጦች እና የማኅበረሰብ ቡድኖች ገንዘብና የሕክምና ቁሳቁስ አሰባሰቡ። ሰልፎች ጎዳናዎችን ሞሉ። የኢትዮጵያን ትግል ለመደገፍ የዓለም የኢትዮጵያ ፌዴሬሽን (Ethiopian World Federation) በ1937 (እ.ኤ.አ.) በኒው ዮርክ ተመሠረተ።

*** ኢትዮጵያ እንደ ምልክት። ለትውልዶች ጥቁር አሜሪካውያን "ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች" የሚለውን ቃል እንደ ተስፋ አንብበውታል። የዓድዋ ድል (1896 እ.ኤ.አ.) አፍሪካውያን የአውሮፓን ኢምፓየር ማሸነፍ እንደሚችሉ ማረጋገጫ ተደርጎ በጥቁር አብያተ ክርስቲያናትና ጋዜጦች ተከብሯል። ጣሊያን ስትወር ብዙ ጥቁር አሜሪካውያን የራሳቸው ክብር እንደተደፈረ ተሰማቸው።

3. እኛ የገባንባቸውን በሮች ከፈታችሁልን
ዛሬ በአሜሪካ የሚኖሩ አብዛኞቹ ኢትዮጵያውያን የደረሱት አፍሪካውያንን በሚቀበል ምድር አልነበረም። የደረሱት ጥቁር አሜሪካውያን እንዲለወጥ ባስገደዱት ምድር ነው።

የሲቪል መብቶች ንቅናቄ ሕጋዊ የዘር መለያየትን አፍርሷል። እንዲሁም አፍሪካውያንን ያገለሉ፣ በዘር ላይ የተመሠረቱ የብሔራዊ ምንጭ ኮታዎችን ያስቀረውን የ1965 (እ.ኤ.አ.) የኢሚግሬሽንና የዜግነት ሕግ ለማውጣት የሚያስችል የሞራልና የፖለቲካ ሁኔታ ፈጥሯል።

የ1980 (እ.ኤ.አ.) የስደተኞች ሕግ እና በኋላም የዳይቨርሲቲ ቪዛ (DV) ከደርግ፣ ከጦርነትና ከችግር የሸሹ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያንን አስገብተዋል። ጥቁር አሜሪካውያን የሕግ አውጪዎችና ተሟጋቾች ለአፍሪካና ለካሪቢያን ስደተኞች ፍትሐዊ አያያዝ ያለማቋረጥ ታግለዋል።

የዕለት ተዕለት ዕድሎች የመጡት ከጥቁር አሜሪካውያን ትግል ነው፦ የተቀላቀሉ ትምህርት ቤቶች፣ ፍትሐዊ የቤት አቅርቦት፣ የእኩል የሥራ ዕድል ጥበቃ፣ የመምረጥ መብት፣ አፍሪካውያን ተማሪዎችን የተቀበሉ ታሪካዊ ጥቁር ኮሌጆችና ዩኒቨርሲቲዎች (HBCUs)። ኢትዮጵያውያን አሜሪካውያን በየቀኑ ከእነዚህ ይጠቀማሉ፤ ብዙ ጊዜ ይህ የማን መሥዋዕትነት ውጤት እንደሆነ ሳያውቁ።

4. በከፋው ጊዜያችንም ዳግመኛ ደረሳችሁልን
በ1980ዎቹ (እ.ኤ.አ.) ረሃብ ወቅት ጥቁር አሜሪካውያን አርቲስቶች፣ አብያተ ክርስቲያናትና መሪዎች ተንቀሳቅሰዋል። የቴክሳሱ የኮንግረስ አባል ሚኪ ሌላንድ፣ የምክር ቤቱ የረሃብ ጉዳዮች ልዩ ኮሚቴ ሊቀመንበር፣ በኢትዮጵያ ያለውን ሁኔታ በዓይኑ ለማየት ደጋግሞ ተጉዟል። በኦገስት 1989 (እ.ኤ.አ.) ወደ አንድ የስደተኞች መጠለያ ሲጓዝ በኢትዮጵያ ውስጥ በደረሰ የአውሮፕላን አደጋ ሕይወቱ አልፏል። ሕዝባችንን ለመመገብ ሲጥር ሕይወቱን ሰጠ።

5. "ጥቁር" ማለት ምን ማለት ነው?
በአሜሪካ አገባብ ጥቁር መሆን የቆዳ ቀለም ወይም የዘር ሐረግ ጉዳይ ብቻ አይደለም። ዓለም አፍሪካውያንን እንዴት እንደያዘች የሚያሳይ የጋራ ታሪክ እና ለክብር የሚደረግ የጋራ ትግል ነው። አንድ ኢትዮጵያዊ አሜሪካ እንደደረሰ ዓለም እንደ ጥቁር ነው የምትይዘው። የሚመካባቸው መብቶችና ጥበቃዎች በጥቁር አሜሪካውያን ትግል የተገኙ ናቸው። ይህንን ማንነት መካድ ማንንም ከፍ አያደርግም፤ ገና ሳያውቁን ስለ እኛ ከታገሉልን ሰዎች ይነጥለናል እንጂ።

6. ጥቁርነት በጠበኝነት አይገለጽም
ከ"ጥቁር አይደለሁም" የሚለው አባባል ጀርባ ብዙ ጊዜ የተደበቀ ግምት አለ፦ ጥቁር መሆን ማለት ጮኸኛ፣ ቁጡ ወይም ጠበኛ መሆን ነው፤ ከጥቁርነት መራቅም የተረጋጋ ወይም "የሠለጠነ" ያስመስላል የሚል። ይህንን ሐሳብ ሙሉ በሙሉ እንቃወማለን።

"ጠበኛ (aggressive) ጥቁር ሰው" የሚለው ምስል የተዛባ አመለካከት እንጂ እውነት አይደለም። በባርነትና በዘር መለያየት ዘመን ግፍንና ቁጥጥርን ለማጽደቅ የተፈጠረ ነው። ግፍ የተፈጸመባቸው ሰዎች አደገኞች ተደርገው ተሣሉ። ያንን ምስል ስንደግም፣ አፍሪካውያንን የጨቆኑትን ሰዎች ቋንቋ እየደገምን ነው።

እውነተኛውን ታሪክ ተመልከቱ። የሲቪል መብቶች ንቅናቄ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ እጅግ ሥርዓት ያለው፣ ከዓመፅ የራቀ እና በሞራል ድፍረት የተሞላ ንቅናቄ ነበር። ሰዎች እየተደበደቡ በምግብ ቤት ጠረጴዛዎች ላይ በዝምታ ተቀምጠዋል። በሞንትጎመሪ የአውቶቡስ ማዕቀብ ወቅት ከአንድ ዓመት በላይ ወደ ሥራ በእግር ተጉዘዋል። የኤድመንድ ፔተስን ድልድይ ሲሻገሩ ዱላንና አስለቃሽ ጭስን በጸሎት ተቀብለዋል። ያ ራስን የመግዛት ጥንካሬ የጥቁር ማንነት አካል ነው።

ለራስ መቆም ጠበኝነት አይደለም። ጥቁር አሜሪካውያን ፍትሕ ሲጠይቁ ቁጡዎች ተባሉ። ኢትዮጵያን ለመከላከል ፈቃደኛ ሲሆኑ ያደረጉት ከአጋርነት እንጂ ከጥላቻ አልነበረም። እንደ ሙሉ ሰው መከበርን መጠየቅ ጠበኝነት ሳይሆን ክብር ነው።

የጥቁር ባሕል በአብዛኛው የፈጠራ፣ የእምነት እና የፍቅር ባሕል ነው። ለዓለም ጎስፔል፣ ጃዝ፣ ብሉዝ፣ ምሁርነትን፣ ሕክምናን፣ ሥነ ጽሑፍን እና የቤተ እምነት፣ የቤተሰብ እና የማኅበረሰብ እንክብካቤ ጥልቅ ወጎችን አበርክቷል። የኢትዮጵያ ባሕልም እንዲሁ ነው፤ እንግዳ ተቀባይነቱ፣ የቡና ሥነ ሥርዓቱ፣ እምነቱ እና ለአረጋውያን ያለው አክብሮት። እነዚህ ተቃራኒዎች አይደሉም። በተለያየ መልክ የተገለጹ አንድ ዓይነት የሰው ልጅ ውበት ናቸው።

ገርነት "ጥቁር አለመሆን" አይደለም። ዝግ ብላ የምትናገር፣ ጨዋና ትሑት የሆነች ኢትዮጵያዊት ከጥቁር ሕዝቦች የተለየች መሆኗን እያረጋገጠች አይደለም። ከብዙ የጥቁርነት መልኮች አንዱን እያሳየች ነው። በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ጥቁር አሜሪካውያንም ልክ እንደዚሁ ናቸው።
ጥቁርነትን በከፋው የተዛባ አመለካከት ስንገልጽ ስለ እኛ የታገሉትን እንሰድባለን፤ በመጨረሻም ራሳችንን እንሰድባለን። ምክንያቱም ዓለም ያንን አመለካከት በእኛ ላይ ከመጫኗ በፊት ፈቃዳችንን ጠይቃ አታውቅም።

7. ቃል ኪዳናችን
መማር (Learn)፦ ልጆቻችንን ስለ ዓድዋና ስለ አፄ ኃይለ ሥላሴ ስናስተምር፣ ስለ ጆን ሮቢንሰን፣ ስለ ሚኪ ሌላንድ እና ስለ 1935ቱ የሃርለም ሰልፎችም እናስተምራቸው።

መውደድ (Love)፦ በቤታችን፣ በቤተ እምነቶቻችንና በማኅበረሰቦቻችን ውስጥ የቆዳ ቀለም አድልዎንና "እኛ የተለየን ነን" የሚለውን አስተሳሰብ እንቃወም።

መፍጠር (Create)፦ ከጥቁር አሜሪካውያን ተቋማት፣ ንግዶችና ጉባኤዎች ጋር እውነተኛ አጋርነት እንገንባ።

ማካፈል (Share)፦ የሚቀጥለው ቫይራል ቪዲዮ ቀድሞውንም እውነቱን የሚያውቅ ማኅበረሰብ እንዲያገኝ ይህንን ታሪክ በሰፊው እናካፍል።

ለጥቁር አሜሪካ፦ እናመሰግናለን። የኢትዮጵያ ነፃነት እናንተ የጠበቃችሁት ብርሃን ነበር፤ የእናንተ የነፃነት ትግል ደግሞ በሩን ከፈተልን። አንድ ቤተሰብ ነን፤ ይህንንም ዳግመኛ አንረሳም።

— ዶ/ር ማርቆስ፣ TENA HOLISTIC (ጤና ሆሊስቲክ)

🇪🇹 ኢትዮጵያ ሥር የሰደዱ በሽታዎችን ለመከላከል በቂ እየሠራች ነው? ከአስተያየት ይልቅ ማስረጃውን እንመልከት።

በቅርቡ በሐኪም ባልደረቦቼ መካከል አንድ ክርክር ሰማሁ። አንዳንዶች "የጤና ሥርዓታችን ሥር የሰደዱ በሽታዎችን ለመከላከል በቂ እየሠራ ነው፤ ሐኪሞች መተቸት የለባቸውም" ይላሉ።
ይህንን አመለካከት አከብራለሁ፤ የጤና ባለሙያዎቻችንም ክብር ይገባቸዋል። ነገር ግን እንደ Preventive Medicine ባለሙያ፣ መረጃው ራሱ እንዲናገር ማድረግ እንዳለብን አምናለሁ። ጥናቶች የሚያሳዩትም ይህን ነው።

✅ ኢትዮጵያ በብቃት የሠራችው
የጤና ኤክስቴንሽን ፕሮግራማችን በዓለም ዙሪያ የተደነቀ ነው። ከ42,000 በላይ የጤና ኤክስቴንሽን ባለሙያዎች መከላከልን እስከ እያንዳንዱ መንደር አድርሰዋል። ከ1990 እስከ 2015 (እ.ኤ.አ.) ፕሮግራሙ ለሚከተሉት አስተዋጽኦ አድርጓል፦
🔹 ከአምስት ዓመት በታች ያሉ ሕፃናት ሞት በ67% ቀንሷል
🔹 የእናቶች ሞት በ71% ቀንሷል
🔹 አዲስ የኤች.አይ.ቪ ኢንፌክሽን በ90% ቀንሷል

በተጨማሪም ጠንካራ የትምባሆ ቁጥጥር ሕጎች፣ ብሔራዊ የሥር የሰደዱ በሽታዎች ስትራቴጂ እና የWHO-HEARTS የደም ግፊት ፕሮግራም አሉን። ይህ እውነተኛ መከላከል ነው፤ ልንኮራበትም ይገባል።
⚠️ ነገር ግን አሁን የበሽታዎች ገጽታ ተቀይሯል::

ሥር የሰደዱ በሽታዎች (የልብ በሽታ፣ ስትሮክ፣ የስኳር በሽታ፣ ካንሰርና ሥር የሰደደ የሳንባ በሽታ) አሁን በኢትዮጵያ ከሚከሰቱ ሞቶች 43 በመቶ ገደማውን ያስከትላሉ። ከአምስት አዋቂዎች አንዱ ከ70 ዓመት በፊት በእነዚህ በሽታዎች የመሞት ስጋት አለበት።

የመከላከያ ሥርዓታችን ግን ገና አልደረሰበትም፦
📉 የደም ግፊት ካለባቸው ሰዎች ከ10 ውስጥ 6 ገደማ ፈጽሞ ምርመራ አላደረጉም
💊 ከታወቁት ውስጥ ሕክምና የሚያገኙት 28% ብቻ ናቸው
🩺 ሕክምና ከሚያገኙትም ግማሽ ያህሉ የደም ግፊታቸው አልተቆጣጠረም
🧂 96% አዋቂዎች ከሚገባው በላይ ጨው ይመገባሉ
🥗 98% በቂ ፍራፍሬና አትክልት አይመገቡም

🧪 በአንድ የገጠር ጥናት፣ የደም ስኳር ተመርምረው የሚያውቁ ሴቶች ከ10 አንድ እንኳ አይሞሉም::
የደም ግፊት ካለባቸው ከ10 ኢትዮጵያውያን ውስጥ በቁጥጥር ሥር ያለው የአንድ ወይም የሁለት ሰው ብቻ ነው።

🏥 ይህ የሐኪሞች ጥፋት ነው? አይደለም።
መረጃው የሚያመለክተው ሥርዓቱን እንጂ ግለሰብ ሐኪሞችን አይደለም፦
🔸 አስፈላጊ የሥር የሰደዱ በሽታዎች መድኃኒቶች የሚገኙት በ28% የጤና ተቋማት ብቻ ነው
🔸 የሥር የሰደዱ በሽታዎች ሕክምና ወጪ 68% የሚከፈለው ከታካሚው ኪስ ነው
🔸 የማኅበረሰብ ጤና ባለሙያዎቻችን የሠለጠኑት በዋናነት ለእናቶች፣ ለሕፃናትና ለተላላፊ በሽታዎች እንጂ ለዕድሜ ልክ የሥር የሰደዱ በሽታዎች እንክብካቤ አይደለም::

የሚገርመው፣ እነዚህ ድክመቶች የተዘረዘሩት በጤና ሚኒስቴር የራሱ የሥር የሰደዱ በሽታዎች ስትራቴጂክ ዕቅድ ውስጥ ነው። ቅን ትችት ጥቃት አይደለም፤ የጤና ሥርዓት የሚያድገው በዚህ ነው።

💡 ፍትሐዊ ብያኔ
ኢትዮጵያ ለተላላፊ በሽታዎችና ለእናቶችና ሕፃናት ጤና በዓለም ደረጃ የሚጠቀስ የመከላከያ ሥርዓት ገንብታለች። ሥር የሰደዱ በሽታዎች ግን ሁለተኛ ምሰሶ ይፈልጋሉ፦
✔️ የእያንዳንዱን አዋቂ የደም ግፊት በእያንዳንዱ ጉብኝት መለካት
✔️ አስፈላጊ መድኃኒቶችን ያለማቋረጥ ማቅረብ
✔️ የሥር የሰደዱ በሽታዎች ሕክምናን በማኅበረሰብ ጤና መድን መሸፈን
✔️ በዳቦና በተቀነባበሩ ምግቦች ውስጥ ያለውን ጨው መቀነስ
✔️ የጤና ኤክስቴንሽን ባለሙያዎችን ለሥር የሰደዱ በሽታዎች ማሠልጠንና ማሟላት
✔️ የአኗኗር ዘይቤ ምክርን የእያንዳንዱ ምርመራ አካል ማድረግ

🌱 መልካሙ ዜና
አብዛኞቹ ኢትዮጵያውያን አሁንም በአካል ንቁ ናቸው፤ የሚያጨሱት ጥቂቶች ናቸው፤ ከመጠን ያለፈ ውፍረትም ገና ዝቅተኛ ነው። ይህንን ወረርሽኝ ማስተዳደር ብቻ ሳይሆን መከላከል የምንችልበት ዕድል አሁንም አለን። ብዙ አገሮች ይህንን ዕድል ከአንድ ትውልድ በፊት አጥተውታል።

👉 ዛሬ ማድረግ የሚችሉት
• ቁጥሮችዎን ይወቁ። ከ30 ዓመት በኋላ ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ የደም ግፊትዎን ይለኩ።
• ሽሮ፣ ምስር፣ ጎመንና ጤፍ አብዝተው ይመገቡ፤ ጨውና ስኳር ይቀንሱ።
• ተንቀሳቃሽ ይሁኑ፤ ከትምባሆ ይራቁ።
• ጤነኛነት ቢሰማዎትም የታዘዙልዎትን መድኃኒቶች መውሰድ ይቀጥሉ።
ምልክቶች መልእክቶች ናቸው። በአገር ደረጃ፣ 60% ያልተመረመረ የደም ግፊት ከሁሉም በላይ የሚጮህ መልእክት ነው።

💪 የጤና ምሰሶዎቹን ይገንቡ፤ ጤና ብዙውን ጊዜ ይከተላል።

::::::::::::::::::::::::::::
የጤና ወታደሮች (Tena Soldiers)፣ ምን ያስባሉ? የጤና ሥርዓታችን ለሥር የሰደዱ በሽታዎች ፈተና ዝግጁ ነው? ሐሳብዎን ያጋሩ።

ምንጮች፦
1. የጤና ሚኒስቴር የሥር የሰደዱ በሽታዎች ስትራቴጂክ ዕቅድ (2020);
2. National NCD STEPS Survey (Gebreyes et al., PLOS ONE 2018);
3. WHO Africa NCD Country Profile (2023);
4. Assefa et al., Globalization and Health (2019);
5. Amare et al., BMC Cardiovascular Disorders (2020);
6. Frontiers in Global Women's Health (2024)።
:::::::::::::::::::::::::::::

#ጤና #መከላከል #ኢትዮጵያ #የደምግፊት #የስኳርበሽታ