Ranjit kang

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਹਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ।
ਇਹ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
1. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (1469 - 1539)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਊਚ-ਨੀਚ ਅਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ (ਲੰਬੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
2. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ (1504 - 1552)
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
3. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ (1479 - 1574)
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
4. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (1534 - 1581)
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਲਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
5. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ (1563 - 1606)
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
6. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (1595 - 1644)
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਭਾਵ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਪੀਰੀ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਮੀਰੀ) ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫੌਜ ਬਣਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
7. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਜੀ (1630 - 1661)
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਜੀ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
8. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ (1656 - 1664)
ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਖੁਦ ਵੀ ਚੇਚਕ ਕਾਰਨ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ।
9. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ (1621 - 1675)
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10. ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (1666 - 1708)
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ (ਸ਼ੇਰ) ਅਤੇ ਕੌਰ (ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ (ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕਿਰਪਾਨ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਦਾਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਟਿਕਾ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਸਿਖ ਸੰਗਤਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਵੱਲ ਹੀ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਦਾਤੂ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਚਾਟੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
"ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਖਾਲੀ ਬੈਠੇ ਰਹੋ, ਨਾ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਝੁਕੇ ਮੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਟਾ....ਤੇ ਓਧਰ ਦੇਸਾਂ ਦੇਸਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਚੱਲ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਭੇਟਾਵਾਂ ਅਰਪਨ ਕਰਕੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਨੇ, ਚਰਨ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਸ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ" ਐਸੀਆਂ ਚੋਟਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ।
ਦਾਤੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਆ ਗਏ। ਦੀਵਾਨ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੀਸ ਝੁਕੇ, ਹੱਥ ਜੁੜੇ।ਰਬਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਧੁਨਾਂ, ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ... ਸਵਰਗ ਕੀ ਰੀਸ ਕਰਨਗੇ ਏਸ ਦਰਬਾਰ ਦੀ।
। ਇਹ ਸਭ ਦਾਤੂ ਜੀ ਤੋਂ ਸਹਾਰਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਲੱਤ ਮਾਰੀ
ਮਹਾਰਾਜ ਇਕਦਮ ਅਡੋਲ, ਉਸਤਤ ਨਿੰਦਾ, ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ.....
ਉਹਨਾਂ ਇਕਦਮ ਦਾਤੂ ਜੀ ਦਾ ਪੈਰ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਲਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਮਿਹਰ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਇਕ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾਂ ਤੇ ਦੂਜਾ ਹੁਣ ਬਿਰਧ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸਰੀਰ.... ਇਸ ਉਮਰੇ ਹੱਡ ਥੋੜੇ ਕਰੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ.... ਪਰ ਤੁਸਾਡੇ ਪੈਰ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਕੋਮਲ ਨੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੇਰਾ ਅਨਜਾਣ ਦਾ ਗੁਨਾਹ ਮੁਆਫ ਕਰਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਵਡਭਾਗੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ... ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅੰਦਰਲੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਾੜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲੱਤ ਮਾਰੀ, ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਸ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ.... ਪਰ ਮੇਰੇ ਹੱਡ ਸਚਮੁੱਚ ਕਰੜੇ ਨੇ.... ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਕੋਮਲ.... ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ....."
ਹੁਣ ਏਥੇ ਦਾਤੂ ਕੀ ਬੋਲੇ.....
ਕੋਈ ਵੀ ਏਥੇ ਕੀ ਬੋਲੇ...
ਕਿੰਨਾ ਕਮਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਭੱਟ ਜਾਲਪ ਜੀ,
"ਜਾਲਪਾ ਪਦਾਰਥ ਇਤੜੇ ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸਿ ਡਿਠੈ ਮਿਲਹਿ ॥"
ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ....

ਸਿੱਖ ਬੀਬੀਆਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਦੱਸੋ,
ਸਿੱਖ ਕੌਂਮ ਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਕਰਵਾ ਕੇ ਗਲਾਂ ਚ' ਹਾਰ ਪਵਾਏ,ਧਰਮ ਨੀ ਹਾਰਿਆ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰੋ,

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹਰ ਇੱਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਕਰਿਓ ..🙏🙏

ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਛਾਂ ਕੀਤੀ ਪੁਰਾਤਨ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਅਸਥਾਨ

ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਾਖੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਦੁਆਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਤਰਾਂ (ਪੂਰਵਜਾਂ) ਨੂੰ ਤਰਪਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦਾ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਵੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੋਕ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਕਾਫੀ ਨੇੜੇ ਹਨ?"
ਇਸ ਤਰਕਭਰਪੂਰ ਜਵਾਬ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਨਿਰਾਰਥਕ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ:
* ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਅਰਥਹੀਣ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।
* ਤਰਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
* ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਤਿਆਗ: ਇਹ ਸਾਖੀ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
* ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਸਾਖੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਥਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।