Dr. Nan May

🚨 "ကိုယ်ခံအားက ကိုယ့်ကိုပြန်တိုက်တဲ့ Autoimmune ရောဂါဆိုတာ ဘာလဲ?

အခုနောက်ပိုင်း ကျန်းမာရေးဗဟုသုတတွေ ကျယ်ပြန့်လာတာနဲ့အမျှ "Autoimmune (အော်တို-အင်မြူး) ရောဂါ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မကြာခဏ ကြားလာရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆံပင်အကွက်လိုက်ကျွတ်တဲ့ရောဂါလိုမျိုးတွေ၊ SLE (လူးပတ်စ်) လို ရောဂါမျိုးတွေ၊ လေးဖက်နာလို ရောဂါမျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကြားဖူးကြမှာပါ။ နာမည်က နားလည်ရခက်သလိုလို ဖြစ်နေပေမယ့် တကယ်တော့ သဘောတရားက ရှင်းပါတယ်။

၁။ Autoimmune ရောဂါ ဆိုတာ ဘာလဲ?

ပုံမှန်အားဖြင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune System) ဟာ ပြင်ပကနေ ဝင်ရောက်လာတဲ့ ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်စတဲ့ ရောဂါပိုးမွှားတွေကို မှတ်သားပြီး တိုက်ထုတ်ပေးတဲ့ အစောင့်အရှောက်စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် Autoimmune ရောဂါ ခံစားရတဲ့အခါမှာတော့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ လမ်းကြောင်းလွဲသွားပြီး မိမိခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကျန်းမာနေတဲ့ ဆဲလ်တွေ၊ တစ်ရှူးတွေနဲ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေကို သူစိမ်းအရာဝတ္ထုများ (ရောဂါပိုးများ) အဖြစ် မှားယွင်းမှတ်ယူကာ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးပါတော့တယ်။ ဒီလို ကိုယ်ခံအားစနစ် ဖောက်ပြန်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ပြန်တိုက်တဲ့ အခြေအနေကို Autoimmune Disease လို့ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာလဲ? (Etiology)

ကိုယ်ခံအားစနစ် ဘာကြောင့် ဒီလိုမှားယွင်းသွားရသလဲဆိုတဲ့ အတိအကျ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း မရှိသေးပေမဲ့ အောက်ပါအချက်တွေက ရောဂါဖြစ်ပေါ်ဖို့ တွန်းအားပေးနိုင်တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်-
မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics): မိသားစုဆွေမျိုးများထဲမှာ Autoimmune ရောဂါရှိသူများတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိပါတယ်။
ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ: ဓာတုပစ္စည်းတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုများခြင်း၊ နေရောင်ခြည် (UV) လွန်ကဲစွာခံရခြင်း။
ရောဂါပိုးများဝင်ရောက်ခြင်း: အချို့သော ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်မှုတွေက ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ဖောက်ပြန်စေဖို့ အစပျိုးပေးတတ်ပါတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှု (Stress): ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြင်းထန်တဲ့ ဖိစီးမှုတွေကလည်း ရောဂါကို လှုံ့ဆော်ပေးတတ်ပါတယ်။
ကျား/မ ကွာခြားချက်: အမျိုးသားတွေထက် အမျိုးသမီးတွေမှာ (အထူးသဖြင့် ကလေးမွေးဖွားနိုင်တဲ့ အရွယ်တွေမှာ) ပိုပြီး အဖြစ်များပါတယ်။ ဟော်မုန်း အပြောင်းအလဲတွေနဲ့လည်း ဆိုင်ပါတယ်။

၃။ ဘယ်လို ရောဂါတွေက Autoimmune အမျိုးအစားထဲ ပါလဲ?

Autoimmune ရောဂါပေါင်း ၈၀ ကျော်ရှိတဲ့အနက် အရေပြားမှာ သိသာထင်ရှားစွာ လက္ခဏာပြလေ့ရှိတဲ့ ရောဂါများစွာရှိပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် -
ခရုသင်း (Vitiligo): ကိုယ်ခံအားစနစ်က အရေပြားအရောင်ခြယ်ဆဲလ်များ (Melanocytes) ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးတဲ့အတွက် အရေပြားပေါ်မှာ အဖြူကွက်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဆံပင်အကွက်လိုက်ကျွတ်ခြင်း (Alopecia Areata): ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဦးရေပြားနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်က မွေးညင်းပေါက် (Hair follicles) တွေကို တိုက်ခိုက်လို့ အမာရွတ်မကျန်ဘဲ ဆံပင်တွေ အကွက်လိုက် ရုတ်တရက် ကျွတ်ထွက်သွားတဲ့ ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။
Psoriasis (ဆိုရီယားစစ် - ငွေကြေးခွံ အရေပြားရောဂါ): ကိုယ်ခံအားစနစ် လွန်ကဲမှုကြောင့် အရေပြားဆဲလ်တွေ ပုံမှန်ထက် အလွန်မြန်ဆန်စွာ ပွားများလာပြီး အရေပြားပေါ်မှာ အနီရောင်အကွက်တွေနဲ့ ငွေရောင်အကြေးခွံတွေ ဖုံးအုပ်လာတဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။
Lupus (Systemic Lupus Erythematosus - SLE): မျက်နှာပေါ်မှာ လိပ်ပြာပုံစံ အနီကွက်တွေထွက်ခြင်း အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ နေရာအနှံ့အပြားကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။

၄။ ယေဘုယျ ရောဂါလက္ခဏာများ

ရောဂါအမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး လက္ခဏာတွေ ကွာခြားနိုင်ပေမယ့် အများစုမှာ အောက်ပါလက္ခဏာတွေကို ခံစားရလေ့ရှိပါတယ်-

- အလွန်အမင်း မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ရောင်ရမ်းခြင်း
- အရေပြားပေါ်တွင် အနီကွက်များ၊ အဖြူကွက်များ သို့မဟုတ် အဖုအပိမ့်များထွက်ခြင်း
- အဖျားငွေ့ငွေ့ရှိခြင်း၊ ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း
- ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း တို့ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

၅။ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသလို့ ရနိုင်လား?

ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် Autoimmune ရောဂါ အများစုဟာ "အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းသွားတယ် (Cured)" ဆိုတာမျိုး မရှိပါဘူး။ နာတာရှည် ရောဂါတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ခေတ် ဆေးပညာတွေအရ သောင်းကျန်းနေတဲ့ ကိုယ်ခံအားကို ပြန်လည်ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို သက်သာစေဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အင်္ဂါတွေ ထပ်မံမပျက်စီးအောင် ထိန်းချုပ်ကုသလို့ရပါတယ်။
ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများ (Immunosuppressants): လွန်ကဲနေတဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို လျော့ကျစေဖို့ သုံးပါတယ်။
ရောင်ရမ်းမှုကျဆေးများ: Steroid လိမ်းဆေး၊ သောက်ဆေးများဖြင့် အရေပြားနဲ့ အဆစ်အမြစ် ရောင်ရမ်းမှုတွေကို ကုသပါတယ်။
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း: ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက် စားသုံးခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ခြင်းနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုများကို လျှော့ချခြင်းတို့ဟာ ရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

အတိုချုပ်ပြောရမယ်ဆိုရင် Autoimmune ရောဂါဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစနစ်က မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်ရန်သူလုပ်ကာ တိုက်ခိုက်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး တိကျမှန်ကန်သော ဆေးဝါးကုသမှုများဖြင့် ရေရှည်ထိန်းချုပ်သွားရမည့် ရောဂါအမျိုးအစားများ ဖြစ်ပါတယ်။

အရေပြားအထူးကုဆရာဝန်၊ Autoimmune ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့ သက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များနဲ့ သေချာပြသပြီး ဆေးကို စနစ်တကျ သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် ရောဂါလက္ခဏာ သက်သာပြီး သာမန်လူကောင်းတစ်ယောက်လို (Remission အဆင့်) နေထိုင်သွားနိုင်ပါတယ်။

🚨 Skincare Step တွေထဲမှာ Toner က မဖြစ်မနေ သုံးဖို့ လိုအပ်လား?

"Toner မသုံးရင် Skincare လိမ်းတာ မထိရောက်ဘူး"၊ "ချွေးပေါက်ကျဉ်းအောင် Toner မဖြစ်မနေ သုံးရမယ်" ဆိုပြီး အလှကုန်ပစ္စည်း ကြော်ငြာတွေမှာ Toner ကို ရောင်းတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်ရော Toner က မျက်နှာအတွက် မဖြစ်မနေ လိုအပ်တဲ့အရာလား?

တိုတိုနဲ့ လိုရင်း အရင်ဖြေပေးရရင် "မဖြစ်မနေ မလိုအပ်ပါဘူး"။ Toner ဆိုတာ Skincare Routine မှာ "ရှိရင် ပိုကောင်းတယ် (Nice-to-have)" ဆိုတဲ့ အဆင့်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ မပါမဖြစ် အခြေခံလိုအပ်ချက် (Must-have) ထဲမှာ မပါဝင်ပါဘူး။

အရင်ခေတ်တွေတုန်းက မျက်နှာသစ်ဆပ်ပြာ (Cleansers) တော်တော်များများဟာ ပြင်းထန်ပြီး အယ်လ်ကာလီ (Alkaline) ဓာတ် အရမ်းများပါတယ်။ အဲဒီဆပ်ပြာတွေနဲ့ သစ်လိုက်တဲ့အခါ မျက်နှာရဲ့ သဘာဝ pH level (အချဉ်ဓာတ်) ပျက်ယွင်းသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မျက်နှာသစ်ပြီးတာနဲ့ pH level ကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်အောင် ထိန်းညှိပေးဖို့ Toner ကို မဖြစ်မနေ သုံးခဲ့ကြရတာပါ။

အခုခေတ်မှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ မျက်နှာသစ်ဆပ်ပြာ (Cleansers) တွေက အရင်လို မပြင်းထန်တော့ပါဘူး။ အရေပြားရဲ့ သဘာဝ pH level နဲ့ ကိုက်ညီအောင် (pH-balanced ဖြစ်အောင်) အဆင့်မြင့်မြင့် ထုတ်လုပ်လာကြပါပြီ။ ဒါကြောင့် ကောင်းမွန်တဲ့ မျက်နှာသစ်ဆပ်ပြာကို သုံးနေတယ်ဆိုရင် နောက်ထပ် pH ထိန်းညှိဖို့ Toner ထပ်သုံးစရာ မလိုတော့ပါဘူး။

Toner ကို မဖြစ်မနေ မလိုဘူးဆိုပေမဲ့၊ ကိုယ့်အသားအရေ ပြဿနာပေါ် မူတည်ပြီး သုံးပေးရင်တော့ ပိုပြီး ထိရောက်တဲ့ ရလဒ်ကို ရနိုင်ပါတယ်။
အဆီပြန်သူများ အနေနဲ့ ဆက်ဆလစ်အက်ဆစ် (Salicylic Acid / BHA) လိုမျိုး ပါဝင်တဲ့ Exfoliating Toner တွေ သုံးပေးရင် ချွေးပေါက်ထဲက အဆီနဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို သန့်စင်ပေးလို့ အဆီပြန်တာ သက်သာစေပါတယ်။
အသားအရမ်းခြောက်သူများကတော့ Hyaluronic Acid, Glycerin တို့လို အစိုဓာတ်ဖြည့်ပေးတဲ့ Hydrating Toner တွေ သုံးပေးရင် အသားအရေကို ရေဓာတ်ပြည့်ဝစေပြီး နောက်ထပ်လိမ်းမယ့် Skincare တွေ ပိုစိမ့်ဝင်လွယ်အောင် ကူညီပေးပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်မှာ ဘတ်ဂျက် (Budget) အကန့်အသတ်ရှိတယ်၊ အဆင့်တွေ အများကြီး မလိမ်းချင်ဘူးဆိုရင်တော့

1. Cleanser: မျက်နှာကို စနစ်တကျ သန့်စင်ဖို့
2. Moisturizer: အသားအရေကို အစိုဓာတ်ထိန်းပေးဖို့
3. Sunscreen: နေ့ခင်းဘက် နေလောင်ဒဏ်နဲ့ အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်းမှ ကာကွယ်ဖို့ အတွက် ဒီ (၃)ဆင့်သေချာ လူးပေးနိုင်ရင်ကို အဆင်ပြေပါပြီနော်။

ဝက်ခြံဆေးတွေလိမ်းမှ ဝက်ခြံတွေ ပိုဆိုးလာလို့ ဆေးရပ်လိုက်တော့မလို့လား? ရပ်မပစ်ခင် ဒါလေးအရင် ဖတ်ကြည့်ပါဦးနော်

"ဝက်ခြံပျောက်ချင်လို့ ဆရာဝန်နဲ့ပြပြီး ဆေးတွေလိမ်းပါတယ်၊ သောက်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သက်သာမလာတဲ့အပြင် အရင်ကထက်တောင် ဝက်ခြံတွေ ပိုကန်ထွက်လာလို့ ဆေးနဲ့မတည့်ဘူးထင်ပြီး ရပ်လိုက်ပြီ" ဆိုပြီး ပြောတာမျိုးတွေကို မကြာခဏ ကြားရတတ်ပါတယ်။

➡️ ဒါဆို ဆေးလိမ်းဆေးသောက်ရင် ဝက်ခြံတွေ ဘာလို့ ကန်ထွက်လာတာလဲ? (Skin Purging ဆိုတာ ဘာလဲ?) ဆိုတာ အရင်ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။
ဝက်ခြံကုသတဲ့နေရာမှာ အဓိကသုံးလေ့ရှိတဲ့ Retinoids (ဥပမာ - Adapalene, Tretinoin) တွေနဲ့ Exfoliants (ဥပမာ - Salicylic Acid/BHA, AHA) တွေဟာ အရေပြားဆဲလ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်မှုနှုန်း (Cell Turnover Rate) ကို မြန်ဆန်စေပါတယ်။

ပုံမှန်အားဖြင့် အရေပြားအောက်ခြေမှာ ပုန်းနေတဲ့ ဝက်ခြံပုန်းလေးတွေ (Microcomedones) ဟာ အပြင်ကိုထွက်လာဖို့ သီတင်းပတ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးလိမ်းဆေးသောက်တဲ့အခါ ဆေးအရှိန်ကြောင့် အဲဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကြီး မြန်ဆန်သွားပြီး အရေပြားအောက်မှာ ရှိနေသမျှ အညစ်အကြေး၊ အဆီနဲ့ ဝက်ခြံပုန်းတွေ အားလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း အပြင်ကို ကန်ထွက် (Purge) လာပါတော့တယ်။

➡️ အဲ့အချိန်မှာ ဆေးကို မရပ်လိုက်ပဲ ဘာလို့ ဆက်ပြီး စွဲလိမ်း၊ စွဲသောက်ဖို့ လိုအပ်တာလဲ?

ဒီအချက်က အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။ ဝက်ခြံကုသမှုဆိုတာ ချက်ချင်းလက်ငင်း ခုလိမ်း ခုပျောက် မဟုတ်ပါဘူး။ "Worse before it gets better" (မကောင်းလာခင်မှာ ပိုဆိုးသွားတတ်တယ်) ဆိုတဲ့ သဘောတရားအတိုင်းပါပဲ။

ဝက်ခြံတွေ ကန်ထွက်နေချိန်မှာ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး ဆေးကို ရပ်လိုက်မယ်ဆိုရင်၊ အရေပြားအောက်မှာ တစ်ဝက်တစ်ပျက် တက်လာတဲ့ ဝက်ခြံတွေက အပြင်လည်းမရောက်၊ ပြန်လည်းမဆုတ်နိုင်ဖြစ်ပြီး ဝက်ခြံပိုဆိုးတဲ့ သံသရာထဲ ပြန်ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။

ဝက်ခြံဆေးအများစုဟာ သူတို့ရဲ့ အာနိသင်ကို အပြည့်အဝပြသဖို့ အနည်းဆုံး ၈ ပတ်ကနေ ၁၂ ပတ် (၂ လ မှ ၃ လ) အထိ အချိန်ယူရပါတယ်။ ဒီအချိန်ကို ကျော်ဖြတ်နိုင်သွားရင်တော့ အောက်ခြေမှာ ပိတ်ဆို့နေတာတွေ ရှင်းလင်းသွားပြီး ကြည်လင်ချောမွေ့တဲ့ အသားအရေကို စတင်မြင်တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဝက်ခြံကုသတာက စိတ်ရှည်သည်းခံမှု အများကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆေးကို စနစ်တကျ စွဲလိမ်း၊ စွဲသောက်သွားမယ်ဆိုရင် ဝက်ခြံလေးတွေ သက်သာသွားမှာပါနော်။

ကလေးတွေနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်လေးတွေမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ ကြက်ဖင်လို့ ခေါ်ကြတဲ့ Pityriasis Alba အကြောင်း ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။

အများစုက ညှင်း (Tinea Versicolor) လို့ထင်ပြီး ဆေးဆိုင်ကနေ မှိုသတ်ဆေး (Anti-fungal creams) တွေ သွားဝယ်လိမ်းတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း အဲဒီလို အဖြူကွက်အများစုက ညှင်းမဟုတ်ဘဲ Pityriasis Alba (ပီတိုင်ရီရေးစစ် အယ်လ်ဘာ) လို့ခေါ်တဲ့ အန္တရာယ်မရှိတဲ့ အရေပြားပြဿနာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဘယ်လိုခွဲခြားမလဲ? ဘယ်လို ဂရုစိုက်ရမလဲ ဆိုတာ ကြည့်လိုက်ရအောင်။

၁။ Pityriasis Alba ဆိုတာ ဘာလဲ?

Pityriasis Alba ဆိုတာ အသက် ၃ နှစ်ကနေ ၁၆ နှစ် ဝန်းကျင် ကလေးတွေနဲ့ လူငယ်တွေမှာ အဖြစ်အများဆုံး အန္တရာယ်မရှိတဲ့ အရေပြားပြဿနာတစ်ခုပါ။ အရေပြားပေါ်မှာ အဖြူရောင် ဒါမှမဟုတ် အရောင်ဖျော့တဲ့ အကွက်လေးတွေ ပေါ်လာတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသားညိုတဲ့သူတွေမှာ ပိုပြီး သိသာထင်ရှားတတ်ပါတယ်။

အစပိုင်းအဆင့်: နီရဲရဲ၊ ပန်းရောင်သန်းသန်း အကွက်လေးတွေအနေနဲ့ စဖြစ်တတ်ပြီး အဖြူကွက်များပေါ်တွင် အလွန်သေးငယ်ပါးလွှာသော အကြေးခွံလေးများ (Fine powdery scales) ကို တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းအဆင့်: အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ အရောင်ဖျော့သွားပြီး ပတ်ဝန်းကျင် အသားအရောင်ထက် ပိုဖြူတဲ့ အကွက်လေးတွေ (Hypopigmented patches) အဖြစ် ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ အကွက်ရဲ့ အစွန်းအနားတွေက ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမရှိဘဲ ဝါးဝါးလေးတွေပါ။

ကလေးများရဲ့ ပါးပြင်၊ မေးစေ့၊ နဖူး၊ လည်ပင်း၊ ပခုံးနှင့် လက်မောင်း အစရှိသော နေရာများတွင် အများဆုံး တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

၂။ ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာလဲ?

တိကျတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ဆေးပညာအရ သေချာမသိရသေးပေမဲ့ အောက်ပါအချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတတ်ပါတယ်-
အရေပြား ဓာတ်မတည့်ခြင်း (Eczema / Atopic Dermatitis): အသားအရမ်းခြောက်တဲ့သူတွေ၊ နှာစေးချောင်းဆိုး ဓာတ်မတည့်ဖြစ်တတ်တဲ့သူတွေနဲ့ ပန်းနာရင်ကျပ်ရှိတဲ့ ကလေးတွေမှာ ပိုပြီး အဖြစ်များပါတယ်။
နေရောင်ခြည်ဒဏ်: နေရောင်ထဲ ထွက်ကစားတဲ့အခါ ပုံမှန်အသားအရေက နေလောင်ပြီး မည်းသွားပေမဲ့၊ Pityriasis Alba ဖြစ်နေတဲ့ အဖြူကွက်နေရာတွေက မမည်းတဲ့အတွက် ပုံမှန်အသားအရောင်နဲ့ ကွာခြားပြီး ပိုသိသာလာတတ်ပါတယ်။
မကြာခဏ ရေပူဖြင့် ချိုးခြင်း၊ ဆပ်ပြာပြင်းပြင်းများ အသုံးပြုခြင်းတို့ကြောင့်လဲ အရေပြားခြောက်သွေ့ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။

၃။ မှားတတ်တဲ့ အယူအဆများကို ဖယ်ရှားခြင်း

ဒီနေရာမှာ မေမေတွေ စိတ်ပူတတ်တာလေးတွေကို ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

ညှင်း (Fungus) မဟုတ်ပါ: ညှင်းက မှိုကြောင့်ဖြစ်တာပါ။ Pityriasis Alba က မှိုကြောင့် ဖြစ်တာ မဟုတ်လို့ မှိုသတ်ဆေးတွေ လိမ်းစရာ မလိုပါဘူး။

လုံးဝ မကူးစက်တတ်ပါ: ကျောင်းမှာ သူငယ်ချင်းတွေကို ကူးမှာလား၊ အိမ်က တခြားကလေးတွေကို ကူးမှာလား စိုးရိမ်စရာ မလိုပါဘူး။

အာဟာရချို့တဲ့လို့ မဟုတ်ပါ: တချို့က ဗီတာမင်ချို့တဲ့လို့ အဖြူကွက်ထွက်တယ် ထင်တတ်ကြပေမဲ့ Pityriasis Alba က အာဟာရချို့တဲ့တာနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။

၄။ ဘယ်လို ကုသ / ဂရုစိုက်ရမလဲ?

Pityriasis Alba က အထူးတလည် ကုသစရာမလိုဘဲ လအနည်းငယ်မှ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း သူ့အလိုလို ပြန်လည်ပျောက်ကင်းသွားတတ်ပါတယ်။ စိတ်ရှည်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။ သက်သာစေရန် အောက်ပါနည်းလမ်းတွေနဲ့ ဂရုစိုက်ပေးလို့ ရပါတယ်။
Moisturizer (အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ်): အရေပြား မခြောက်သွေ့စေရန် အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် (Moisturizer) များကို တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ် ပုံမှန် လိမ်းပေးခြင်းက အကောင်းဆုံး ကုသနည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေမွှေးမပါတဲ့၊ အသားခြောက်တာကို သက်သာစေတဲ့ အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် (ဥပမာ - Ceramide ပါဝင်တဲ့ လိမ်းဆေးမျိုး) ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
Sunscreen (နေလောင်ကာခရင်မ်): နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ပါက ပုံမှန်အရေပြားက အရောင်ရင့်လာပြီး အဖြူကွက်များက ပိုမိုထင်ရှားလာတတ်တာကြောင့် အပြင်သွားတိုင်း Sunscreen သေချာ လိမ်းပေးရပါမယ်။
ဆပ်ပြာပျော့ပျော့သုံးပါ: အသားကို ပိုခြောက်စေတဲ့ ဆပ်ပြာပြင်းပြင်းတွေ ရှောင်ပါ။ ဆပ်ပြာအပျော့စား (Soap-free cleanser) တွေကိုသာ သုံးပေးပါ။
ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ခြင်း: အကွက်တွေက အရမ်းနီလာတယ်၊ အရမ်းယားယံလာတယ် ဆိုရင်တော့ အရေပြားဆရာဝန်နဲ့ ပြသတိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ကလေးမျက်နှာမှာ အဖြူကွက်တွေ့တာနဲ့ ဆေးဆိုင်ကနေ စတီးရွိုက်ပါတဲ့ဆေးတွေ၊ မှိုသတ်ဆေးတွေ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဝယ်မလိမ်းဖို့တော့ အဓိကထား ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ အဖြူကွက်ဖြစ်တဲ့ တခြားအကြောင်းအရင်းတွေလဲ ရှိနိုင်တာမို့ ဖြစ်လာခဲ့ရင် အရေပြားအထူးကုဆရာဝန်နဲ့ ပြသတိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာတော့ အကောင်းဆုံးပါပဲနော်။

အမျိုးသမီးတွေမှာ အဖြစ်များပြီး မကြာခဏ မှားယွင်းတတ်တဲ့ တင်းတိတ် (Melasma) နှင့် Hori's Nevus တို့ရဲ့ ကွာခြားချက်တွေကို ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။

ဒီအရေပြားပြဿနာ နှစ်မျိုးစလုံးက မျက်နှာပေါ်မှာ အမည်းကွက်များအဖြစ် ပေါ်လာတတ်သော်လည်း ဖြစ်ပေါ်တဲ့ အရေပြားအလွှာ၊ ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် ကုသနည်းတွေက လုံးဝ ကွာခြားပါတယ်။

၁။ တင်းတိတ် (Melasma)

လက္ခဏာရပ်များ: နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့သော မျက်နှာပြင် (အထူးသဖြင့် ပါးရိုးနှင့် နဖူးပြင်) တွင် အဖြစ်များသော အညိုနုရောင် (သို့) အညိုရင့်ရောင် အကွက်များ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျယ်ပြန့်ပြီး အနားသတ်များ သိသာကာ တပြေးညီ သို့မဟုတ် အကွက်လိုက် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်း: နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် အဓိကဖြစ်ပွားပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ သန္ဓေတားဆေးများ သောက်သုံးခြင်း သို့မဟုတ် အချို့သော ဆေးဝါးများ ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွါးနိုင်ပါတယ်။ ပူပြင်းသော ရာသီဥတုတွင် နေထိုင်တဲ့ အသားညိုသူများတွင် အလွန်အဖြစ်များပြီး တစ်ခါတစ်ရံ Chloasma သို့မဟုတ် Mask of pregnancy ဟုလည်း ခေါ်ကြပါတယ်။

ကုသမှု: တင်းတိတ်က Skincare (ဥပမာ - Vitamin C, Alpha Arbutin, Tranexamic Acid) တွေလိမ်းတာ၊ Sunscreen သေချာလိမ်းတာနဲ့ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားတဲ့ လိမ်းဆေးတွေကြောင့် သိသိသာသာ သက်သာနိုင်ပါတယ်။

၂။ Hori's Nevus (Acquired Bilateral Nevus of Ota-like Macules)

လက္ခဏာရပ်များ: Hori's Nevus ဆိုတာ တင်းတိတ်ကဲ့သို့ အကွက်ကျယ်ကြီးများ မဟုတ်ဘဲ ပါးရိုးတစ်ဝိုက်၊ နဖူးဘေးနှင့် နှာခေါင်းတို့တွင် တစ်ဖက်တည်းမဟုတ်ဘဲ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် (Bilateral) အပြာရောင်သန်းသော အညိုရောင် သို့မဟုတ် ခဲမည်းရောင် အစက်အပြောက်ငယ်လေးများ (Speckled macules) အဖြစ် စုပြုံပြီး ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်း: အရေပြား၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အောက်ခြေလွှာ (Deep Dermis) တွင် အရောင်ခြယ်ဆဲလ်များ (Melanocytes) ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ စုပုံနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ မျိုးရိုးဗီဇ၊ ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲနှင့် နေရောင်ခြည်တို့က အစပျိုးစေနိုင်ပါတယ်။

ကုသမှု: Hori Nevus က အရေပြားအနက်ဆုံးမှာ ရှိနေတာမို့လို့ ဘယ်လို Skincare, ဘယ်လို ဈေးကြီးတဲ့ လိမ်းဆေးမှ လိမ်းလို့ မပျောက်ပါဘူး။ ပိုက်ဆံကုန်တာပဲ အဖတ်တင်ပါလိမ့်မယ်။ သူ့ကို ကုသဖို့ဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီး အရေပြားအောက်ခြေထိ ထိုးဖောက်နိုင်တဲ့ လေဆာ (ဥပမာ - Q-switched Nd:YAG Laser သို့မဟုတ် Picosecond Laser) တွေနဲ့ အကြိမ်ရေ အတော်ကြာကြာ ပစ်ပေးမှသာ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါတယ်။

၃။ အဓိက ကွာခြားချက်များ အနှစ်ချုပ် (Melasma vs Hori's Nevus)

➡️ဖြစ်ပွားသည့် အလွှာ (Depth): တင်းတိတ်သည် အရေပြား အပေါ်ယံလွှာ (Epidermis) နှင့် အလယ်လွှာတွင်သာ အဖြစ်များပြီး၊ Hori's Nevus သည် အရေပြား အောက်ခြေလွှာ (Deep Dermis) တွင် ဖြစ်ပါတယ်။

➡️အရောင်နှင့် ပုံသဏ္ဍာန်: တင်းတိတ်သည် အညိုရောင် အကွက်ကျယ်ကြီးများ (Patches) ဖြစ်ပြီး၊ Hori's Nevus သည် ပြာနှမ်းနှမ်း/ခဲမည်းရောင် အစက်အပြောက်လေးများ (Spots/Macules) ဖြစ်ပါတယ်။

➡️ကုသနည်း: တင်းတိတ်ကို လိမ်းဆေးနှင့် နေလောင်ခံခရင်မ်ဖြင့် အဓိက ထိန်းချုပ်ရပြီး လေဆာကို အလွန်သတိထား၍ အသုံးပြုရပါတယ်။ Hori's Nevus ကတော့ လိမ်းဆေးဖြင့် မရနိုင်ဘဲ မှန်ကန်သော လေဆာကုသမှုဖြင့်သာ ကုသနိုင်ပါတယ်။

အချို့သော သူတွေမှာ တင်းတိတ်နှင့် Hori's Nevus နှစ်မျိုးစလုံး ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဆေးတွေဝယ်လိမ်းနေမယ့်အစား အရေပြားဆရာဝန် (Dermatologist) ဆီသွားပြီး သေချာစစ်ဆေးပြီး မှန်ကန်တဲ့ ကုသမှုကို ခံယူဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။ ဒါမှသာ အချိန်ရော၊ ငွေကြေးပါ မကုန်ခမ်းဘဲ လှပတဲ့ အသားအရေကို ပြန်လည်ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်နော်။

May 30 ရက်နေ့က ဆေးခန်းဖွင့်ပွဲလေးမှာ လက်ဆောင်ပေးဖို့အတွက် Bioderma travel set လေးတွေနဲ့ Sunscreen full size လေးတွေ support ပေးတဲ့ Bioderma ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်နော် 💚🧡

လက်ဆောင်ရထားတဲ့ Sunscreen full size 5 ဘူးကို မဲဖောက်ပေးဖို့ရှိလို့ Skin 101 Mingalardon Branch - မင်္ဂလာဒုံလေးကို like & follow လုပ်ပေးထားဦးနော်

နောက်ရက်တွေမှာ Give Away အကြောင်းလေး တင်ပေးပါမယ်

ဈေးကြီးပေးဝယ်ထားတဲ့ Skincare တွေ လိမ်းလိုက်ကာမှ အသားထဲမဝင်ဘဲ အဖတ်လေးတွေလို လိပ်ထွက်လာရင် အရမ်းနှမြောဖို့ကောင်းသလို၊ အပေါ်ကနေ မိတ်ကပ်ထပ်တင်တဲ့အခါမှာလည်း ကွက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဒီလို အဖတ်တွေလန်ရတာလဲ? ဘယ်လို ပြုပြင်ရမလဲဆိုတာ ပြောပြပေးပါမယ်။

Skincare အဖတ်လန်ရခြင်းရဲ့ အဓိက တရားခံ (၅) ချက်

၁။ ပါဝင်ပစ္စည်း (Ingredients) တွေ အချင်းချင်း မပျော်ဝင်တာ

ဒါက အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းပါ။ ဥပမာ - ရေ (Water-based) ကို အခြေခံထုတ်ထားတဲ့ Serum ကို လိမ်းပြီးတာနဲ့ ဆီ (Oil) ဒါမှမဟုတ် ဆီလီကွန် (Silicone) ပါဝင်တဲ့ Moisturizer / Sunscreen တွေကို ချက်ချင်း ထပ်တင်လိုက်တဲ့အခါ ရေနဲ့ဆီ မပေါင်းစပ်နိုင်ဘဲ အပေါ်ယံမှာတင် အဖတ်တွေ လိပ်ထွက်လာတတ်ပါတယ်။

၂။ အချိန်မပေးဘဲ အလောတကြီး ထပ်ခါထပ်ခါ လိမ်းတာ

မနက်ပိုင်း အလုပ်သွားခါနီး အလောတကြီးနဲ့ Toner, Serum, Moisturizer တွေကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြား စိမ့်ဝင်ဖို့ အချိန်မပေးဘဲ ချက်ချင်း ဆင့်ကဲ လိမ်းလိုက်တဲ့အခါ အသားအရေက အကုန်လုံးကို စုပ်ယူနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါဘူး။ အဲ့ဒီအခါ အပေါ်ယံမှာတင် ပုံနေပြီး အဖတ်တွေ ဖြစ်လာပါတော့တယ်။

၃။ ပမာဏ အများကြီး လိမ်းမိတာ

Skincare ဆိုတာ အများကြီးလိမ်းလေ ပိုသိသာလေ၊ ပိုလှလေ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်အသားအရေက လက်ခံနိုင်တဲ့ ပမာဏ (Absorption Limit) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီပမာဏထက် ကျော်လွန်ပြီး အများကြီး ပုံလိမ်းလိုက်တဲ့အခါ အသားထဲမဝင်နိုင်တော့တဲ့ ပိုလျှံနေတဲ့ Skincare တွေက လေနဲ့ထိပြီး ခြောက်သွားကာ အဖတ်တွေအဖြစ် ကွာကျလာတာပါ။

၄။ မျက်နှာမှာ ဆဲလ်သေ (Dead Skin Cells) တွေ များနေတာ

မျက်နှာကို သေချာ Exfoliate (ချေးချွတ်ခြင်း / ဆဲလ်သေဖယ်ရှားခြင်း) မလုပ်တဲ့အခါ အပေါ်ယံ အရေပြားမှာ ဆဲလ်သေတွေ ထူပိန်းနေတတ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို အသားအရေကြမ်းတမ်းနေတဲ့ အပေါ်ကို Skincare လိမ်းလိုက်တဲ့အခါ အသားထဲကို ထိုးဖောက်မဝင်ရောက်နိုင်ဘဲ ဆဲလ်သေတွေနဲ့ Skincare တွေရောထွေးပြီး အဖတ်လေးတွေ လန်လာတတ်ပါတယ်။

၅။ လိမ်းတဲ့ ပုံစံ မှားယွင်းနေတာ (ပွတ်လိမ်းတာ)

Skincare လိမ်းတဲ့အခါ မျက်နှာကို ခပ်ကြမ်းကြမ်း ပွတ်ဆွဲပြီး လိမ်းတာက အဖတ်လန်စေတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းထဲမှာ ပါပါတယ်။ အထူးသဖြင့် Sunscreen ဒါမှမဟုတ် Gel-type skincare တွေကို ပွတ်လိမ်းလိုက်ရင် အလွယ်တကူ လိပ်ထွက်လာတတ်ပါတယ်။

ဒီပြဿနာကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းကြမလဲ? 💡

၁။ အစဉ်လိုက် မှန်ကန်စွာ လိမ်းပါ (Rule of Thumb):

Skincare လိမ်းတဲ့အခါ အမြဲတမ်း "အကျဲဆုံး (ရေကျဲဆုံး) ကနေ အပျစ်ဆုံး (အဆီအနှစ် အများဆုံး)" ကို အစဉ်လိုက် လိမ်းပေးပါ။ (ဥပမာ - Toner -> Essence -> Serum -> Lotion/Cream -> Sunscreen)။

၂။ စက္ကန့် (၃၀) စည်းမျဉ်းကို သုံးပါ:

Skincare တစ်ခု လိမ်းပြီးတိုင်း နောက်တစ်ခု မလိမ်းခင်မှာ အသားထဲကို သေချာစိမ့်ဝင်သွားဖို့ အနည်းဆုံး စက္ကန့် (၃၀) ကနေ (၁) မိနစ်လောက်အထိ အချိန်ပေး စောင့်ပေးပါ။

၃။ ပုတ်ပြီး လိမ်းပါ (Pat, Don't Rub):

Skincare ကို မျက်နှာပေါ်တင်ပြီးရင် အပေါ်အောက် ပွတ်ဆွဲတာမျိုး မလုပ်ဘဲ လက်ချောင်းလေးတွေ သုံးပြီး အရေပြားထဲ စိမ့်ဝင်သွားအောင် ဖွဖွလေး ပုတ်ပြီး (Patting) သွင်းပေးပါ။

၄။ တစ်ပတ် (၁) ခါ သို့မဟုတ် (၂) ခါ Exfoliate လုပ်ပါ:

AHA/BHA ပါတဲ့ Chemical Exfoliator ဒါမှမဟုတ် နူးညံ့တဲ့ Scrub လေးတွေကို သုံးပြီး ဆဲလ်သေတွေကို ပုံမှန် ဖယ်ရှားပေးပါ။ ဒါမှ Skincare တွေ အသားထဲ သေချာစိမ့်ဝင်နိုင်မှာပါ။

၅။ ပါဝင်ပစ္စည်း (Ingredients) တွေကို စစ်ဆေးပါ:

ကိုယ်သုံးနေတဲ့ Skincare တွေထဲမှာ Silicone အခြေခံတဲ့အရာတွေ (ဥပမာ - Dimethicone လိုမျိုး ပါဝင်တာတွေ) များနေလား ပြန်စစ်ကြည့်ပါ။ တတ်နိုင်သမျှ Water-based သီးသန့် (သို့) Oil-based သီးသန့် တွဲသုံးပေးတာ ပိုကောင်းပါတယ်။

➡️ မနက်ပိုင်း အချိန်မရလို့ အမြန်လိမ်းရမယ်ဆိုရင် Skincare အဆင့်တွေကို လျှော့ချလိုက်ပါ။ Toner, Moisturizer နဲ့ Sunscreen လောက်ဆို လုံလောက်ပါတယ်။ ညဘက် အိပ်ရာဝင်ခါနီး အချိန်ရမှသာ အဆင့်တွေအများကြီးကို အချိန်ယူပြီး လိမ်းပေးနော်။