Lens Cosmetics

Mỗi ngày một loại hoa
Thuỷ tiên full load.

Chào buổi sáng nhé các bạn.
Ảnh của Cây Nhà Lá Vườn

Dịch bệnh chỗ mọi người thế nào rồi ạ?

Đẹp từ trong ra ngoài.
Cùng đọc bài viết của Monster Box để suy nghĩ về những điều đã đang và sẽ sảy ra nhé. Chúc mọi người bình an!
CHÚNG TA CÒN NHIỀU ‘ĐẠI DỊCH’ ĐÁNG LO HƠN CORONA.

*Bài đăng không thực sự dài như bạn thấy vì sẽ có nửa dưới dịch sang tiếng Anh. Nhưng dù sao nó cũng khá dài. Bài viết nói lên thực trạng chung, không tập trung vào Việt Nam.

1. ''Đại dịch'' lãng quên.

Hàng nghìn người đã chết, hàng trăm nghìn doanh nghiệp đã phá sản trên toàn thế giới, chỉ vì Corona. Chúng ta từng than phiền rất nhiều về việc “học sử gì toàn nhớ số liệu, toàn đếm ốc vít, số năm hay số người chết”. Nhưng ngay lúc này, khi ta đang sống trong thời điểm mà sau này sẽ trở thành lịch sử, thì tất cả những gì chúng ta thấy, và quan tâm, cũng chỉ là những con số vô hồn mà thôi.

Như bao đại dịch khác, Corona rồi cũng sẽ qua, sẽ bị lãng quên và trở thành một phần của lịch sử kiểm duyệt. Nhân loại sẽ nhớ gì về chúng, ngoài những dòng chữ vô hồn vô thanh như “hàng trăm nghìn người đã mắc bệnh, hàng nghìn người đã chết” in trong mớ sách sử giới trẻ vốn luôn chán ghét?

Corona rồi sẽ qua, thế giới lại vang lên khúc ca khải hoàn, mọi người chìm đắm vào niềm vui sướng vô tận khi họ bắt lấy lá thăm dài và được tiếp tục sống. Nhưng còn những người kém may mắn bốc phải những lá thăm ngắn thì sao? Ai sẽ nhớ đến họ? Chúng ta có được biết kỹ hơn về số người chết, xem liệu bao nhiêu người qua đời ở bệnh viện sau mọi nỗ lực của bác sĩ, bao nhiêu đã mất trong những trại tập trung không ai chăm sóc vì hệ thống y tế đã quá tải và bao nhiêu người chết dí ở nhà riêng chẳng ai biết vì họ vốn chẳng được quan tâm từ trước đến nay hay không?

Có lẽ vì thế giới đã quá đông, đến hàng tỷ người, nên chúng ta dù muốn cũng chẳng thể mảy may cảm thấy xúc động khi nhìn thấy những dãy 4 5 chữ số được hiển thị bằng mực màu đỏ. “Chết gần chục nghìn người ư? Nhưng đang là dịch bệnh và số chết chỉ là vài % lẻ, lại còn là người già, thì có gì đáng lo chứ?”, nhiều người nghĩ.

Nhưng con số không chỉ là số. 8958 người thiệt mạng, nghĩa là 8958 cuộc đời sắp trôi vào quên lãng, là 8958 cá thể cũng như bạn và tôi, đang dần trở thành cát bụi. Đó là 8958 nỗi buồn có thật mà chỉ những người gần gũi họ mới cảm nhận rõ. Đó là 8958 câu chuyện chúng ta có thể sẽ chẳng bao giờ được nghe.

Rồi chúng ta sẽ lãng quên họ, lãng quên sự kiện lịch sử này, y như cách mọi người rồi cũng sẽ lãng quên chúng ta. Thật buồn khi nghĩ đến điều này, nhưng bản chất của thế giới này là lãng quên.

Ký ức có lẽ không giúp gì cho toàn thể nhân loại, nhưng nó giúp cuộc đời mỗi cá thể trở nên có nghĩa. Truyền thông và đám đông đang rỉ tai nhau những loại tin tức vô thưởng vô phạt, những số liệu hay khúc ca khải hoàn về sự vinh quang vì đã “quyết thắng chống lại đại dịch”. Và chúng cũng làm lu mờ đi ký ức của chúng ta về những con người đã từng sống, đã từng đau khổ và đã chết đi vì vô tình đứng giữa xa lộ thời đại với những chiến xa lao vun vút về tương lai.

Lãng quên đang trở thành đại dịch. Quá nhiều thông tin được lan truyền, nhưng phần lớn là vô bổ. Những câu chuyện đầy cảm xúc phía sau con số vô hồn kia đang bị chôn vùi trong câm lặng, tan như bọt biển giữa đại dương bát ngát. Chúng ta không thật sự biết về những gì đã diễn ra phía sau đó. Chúng ta chỉ đang bàn tán, ghi nhớ và lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại những thông điệp nặng mùi tuyên truyền từ ai đó mà thôi.

2. ''Đại dịch'' về sự ảo tưởng.

Obama từng có một phát biểu hiển nhiên đến dường như không đáng để chú ý, nhưng lại dấy lên tranh cãi trong nội bộ nước Mỹ. Ông bảo rằng: “Nếu bạn thành công, ắt hẳn có ai đó dọc đường đã giúp bạn. Có người thầy tuyệt vời từng ở đâu đó trong cuộc đời bạn. Có người đã tạo ra hệ thống khó tin của nước Mỹ giúp bạn trở nên thịnh vượng. Ai đó đã xây dựng đường xá và cầu. Nếu bạn sở hữu công ty, bạn không xây nên nó. Một ai đó khác đã giúp điều đó xảy ra”.

Tất nhiên sẽ có nhiều tranh cãi nếu bạn thật sự có chủ ý bắt bẻ câu từ trong một đoạn diễn thuyết ngắn, nhưng về cơ bản, Obama chẳng sai gì khi muốn truyền đạt hàm ý rằng “những gì bạn có hôm nay, không chỉ là công sức của riêng bạn, mà là của tất cả chúng ta”.

Vì nếu bạn mở miệng chê chính sách đã khiến việc kinh doanh của bạn gặp khó khăn, thì bạn nên cảm ơn chính phủ khi phát đạt. Nếu bạn than phiền rằng bố mẹ già cản bước tiến của bạn, thì bạn phải chấp nhận rằng cũng chính họ đã đưa bạn đến hôm nay. Nếu bạn cho rằng hệ thống giáo dục bạn hưởng thật tồi tệ, thì trừ khi bạn cũng chấp nhận mình là thằng ngu được đào tạo từ đó.

Vì không thể nào nói rằng bạn giỏi thì do bạn, còn bạn ngu thì do người khác được. Dù chúng ta đều biết rằng không thể phủ nhận nỗ lực cá nhân, nhưng nếu chỉ nỗ lực cá nhân thôi, vậy thì có phải thất bại là do chúng ta ngu không? Và có phải tất cả chúng ta đều ngu không?

Nhưng người Mỹ (và những bạn trẻ Việt Nam ngày nay) dường như không chấp nhận nổi phát biểu trên của Obama. Họ tôn thờ chủ nghĩa cá nhân đến mức cực đoan và (đôi lúc trở nên) đáng khinh bỉ.

Dịch Corona xuất hiện, chúng ta mới biết mình mong manh dễ vỡ đến nhường nào, và hiểu rằng chưa bao giờ mình thật sự nắm giữ “số mệnh” của bản thân.

Doanh nghiệp hôm qua vừa phát đạt, nay đã phải đệ đơn phá sản mà chẳng vì bất kỳ điều gì cả.

Thể lực hôm qua vừa khỏe mạnh, nay đã phải phụ thuộc vào mặt nạ dưỡng khí trong khu tập trung.

Cuộc sống hôm qua đang tự do, nay phải ở nhà cả ngày và lo cho vợ chồng con cái.

Đã có người thất nghiệp, có người không có chỗ ở, có người không có chỗ ăn hay thậm chí không còn tự do cá nhân nữa. Và tất cả những điều này đều ngẫu nhiên và nằm ngoài kiểm soát đến mức chỉ có thể gào lên trong đau khổ.

Chúng ta không thể làm gì khác, ngoài việc hi vọng chính phủ sẽ kiểm soát tốt dịch bệnh. Hi vọng bệnh viện sẽ có đủ chỗ. Hi vọng trường học sẽ sớm mở cửa trở lại. Hi vọng thức ăn sẽ được vận chuyển trơn tru. Hi vọng người bệnh sẽ đi cách ly thay vì lây cho người khác. Hi vọng mình đừng vô tình gặp ai đó mang theo virus Corona, trong lúc đi lùng cuộn giấy vệ sinh cuối cùng của thành phố.

Sự tự tin về “nỗ lực cá nhân” bỗng dưng đứt gãy đến mức đáng thương.

Chúng ta, lần đầu tiên, quỳ gối hi vọng cộng đồng có thể xử lý được tất cả những chuyện này. Để ta lại được có cơ hội “nỗ lực cá nhân” thêm lần nữa.

Và cũng là lần đầu tiên, ta nhận ra rằng việc tốt nhất mình có thể làm lúc này, là không làm gì cả.

3. ''Đại dịch'' về đứt gãy thế hệ.

Chủ nghĩa tự do cá nhân ở Mỹ phải gửi lời cám ơn sâu sắc đến thế hệ Baby Boomers (thế hệ 4x, 5x và 6x, chỉ sự bùng nổ về sinh sản trong giai đoạn hậu chiến).

Baby Boomers (BB) ra đời trong bối cảnh nước Mỹ thắng lớn trong chiến tranh thế giới II. Họ là thế hệ có bố mẹ giàu có, lạc quan và không phải lo nghĩ quá nhiều về cuộc đời trong tương lai. Vì thế, các BB có thời gian và tâm trí để thực hiện nhiều cuộc cách mạng văn hóa, chính trị, xã hội.

Họ dẫn đầu phong trào phản văn hóa, phản chiến, chống lại những luồng tư tưởng cũ. Họ là những hippies đắm chìm trong cần sa và L*D.

Họ dẫn đầu làn sóng nữ quyền lần hai, lần đầu nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình, chính trị và cả xã hội.

Họ cũng tạo ra cách mạng tình dục, tách rời tình yêu - tình dục và lần đầu đặt câu hỏi về tính đúng đắn của “hôn nhân 1 vợ 1 chồng”. Hay lần đầu dấy lên quan niệm rằng "cứ ngủ với nhau tự do đi, vì chúng ta sinh ra là để như thế mà".

Họ là thế hệ trải qua nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế nhất, và cũng là thế hệ bị bốc hơi tài sản nhiều nhất.

Họ cũng là thế hệ cực đoan nhất trong việc cho rằng mình thông thái hơn thế hệ trước và hiểu biết nhiều hơn thế hệ sau.

Và cũng là thế hệ đang bị ăn mòn bởi Corona, là nhóm chiếm phần đông trong tỷ lệ tử vong được in bằng những con số vô hồn màu đỏ.

Baby Boomers là những người bị lãng quên ở phần (1), cũng là những kẻ ngạo mạn ở phần (2). Họ là nạn nhân, của chính xã hội mà họ đã bỏ công sức kiến tạo nên.

Thế giới đang nói đến tỷ lệ tử vong của Baby Boomers như một sự thanh lọc. Từ báo chí cho đến những câu bông đùa trên mạng xã hội, mọi người hoặc là an ủi lẫn nhau rằng “chỉ người già mới chết nhiều trong mùa dịch này thôi” hoặc trơ trẽn thốt lên “đáng đời boomers, hãy ra đi cùng những lý tưởng của mình”.

Baby Boomers đang dần trở thành những con số, tan dần thành cát bụi và bị chà đạp bởi thế hệ sau. Thật châm biếm vì họ là thế hệ đi đầu trong việc thể hiện sự ngạo mạn với thế hệ trước.

Họ đang dần trở thành những vở kịch cũ kỹ bị lãng quên. Những câu chuyện có cái kết buồn đã được viết gần đến trang cuối cùng, về sự bi đát của những kẻ vẫn nghĩ rằng mình tạo ra thời đại chứ không phải ngược lại.

Nhưng những gì millennials và Z gen hôm nay đối xử với Baby Boomers, cũng sẽ là tương lai của chính họ thôi. Chúng ta, dù lạc quan và ngây thơ đến cách mấy, cũng phải biết rằng không thể có chuyện vừa chửi thế hệ đi trước, lại vừa được thế hệ sau yêu thương.

Thế giới không hoạt động như vậy.

Baby Boomers từng là hippies, nhưng cũng đang là những người bảo thủ.

Millennials, Z gen, X gen hay bất kỳ thế hệ nào khác cũng vậy. Chúng ta lúc nào cũng hồ hởi thời tuổi trẻ, muốn thay đổi điều này, phá vỡ quy luật kia và tạo nên thứ nọ, rồi về già trở nên bảo thủ vì muốn giữ những gì mình đã bỏ công kiến tạo nên.

Chúng ta là những kẻ tiêu chuẩn kép, luôn như vậy. Là những kẻ muốn làm nên cách mạng, nhưng lại không cho phép thế hệ sau làm thế. Là những kẻ muốn nói thật nhiều, nhưng không muốn nghe người khác nói. Là những kẻ tôn thờ sự tự do, nhưng lại ép buộc người khác không được phản đối.

Mỗi hành động của cá nhân lại góp công kiến tạo nên cấu trúc xã hội, và chính xã hội ấy sẽ lại đối xử với cá nhân đúng như cách nó được tạo nên. Thế hệ ngạo mạn nào tin rằng mình là tốt nhất, rồi cũng sẽ lại bị lãng quên, sẽ lại trở thành cát bụi và thành những con số đếm vô hồn vô cảm trong mắt thế hệ sau.

Corona rồi sẽ qua, và chúng ta cũng vậy. Rồi ta sẽ trở thành “bệnh nhân X” nào đó, hoặc cùng lắm được nhắc đến như là “Millennials” hay “Z Gen”.

Vì nếu ta đang dần lãng quên người khác, thì hi vọng gì ở chuyện sẽ được nhớ tên?



- Artist: NoA ft. Sam.
- Trans: Solivagant.

Đẹp từ trong ra ngoài.
Một bài viết rất hay của Monster Box

ĐỌC GÌ VÀ KHÔNG ĐỌC GÌ TRONG MÙA TRÀN LAN TIN BÀI DỊCH BỆNH?

Không phải mọi tin tức đều đáng đọc, cũng như không phải mọi sự kiện đều đáng để bạn phải lo lắng. Vì trong khi chúng ta vẫn chưa chắc chắn rằng sự kiện tồi tệ nào đó xuất hiện trên báo có thật sự tác động đến bản thân không, thì tâm lý của ta đã bị ảnh hưởng.

Một nghiên cứu đã chỉ ra tin tức tiêu cực có tác động tiêu cực lên tâm lý con người [1] và nghiên cứu khác chỉ ra rằng nếu bạn là phụ nữ, bạn sẽ càng nhớ chúng lâu hơn và chịu nhiều căng thẳng hơn [2]. Do đó, trong thời đại mà sự chú ý của bạn là thu nhập của người khác, hãy tiết kiệm chúng để dành cho những điều có ý nghĩa hơn.

Tất nhiên việc theo dõi tin tức bản thân nó không có gì tiêu cực. Nhưng trong bối cảnh chúng ta đang đứng giữa cơn bão truyền thông, kỹ năng biết rằng không nên đọc gì dường như quan trọng hơn cả. Theo quan điểm cá nhân của tôi, đọc tin tức càng ít càng tốt, vì phần lớn tin tức hiện nay hoặc là fake news, hoặc là chẳng giúp ích gì, hoặc là khiến bạn ngu đi.

Dưới đây là những loại tin tức (bao gồm cả báo chí lẫn các dạng thông tin khác trên mạng xã hội) bạn nên tránh:

1. Fake News (tin giả):

Mọi bài báo, bài đăng hay bất kỳ khẳng định nào bản thân nó đều mặc định bị xem là tin tức giả cho đến khi chính nó có khả năng chứng minh nó là thật. Chứng minh tính đúng đắn của tin tức thuộc về nghĩa vụ của người truyền tin, người đọc không việc gì phải tự xác minh.

Do đó, bất kỳ tin tức, tuyên bố nào không có nguồn chứng minh, không nhân chứng, không văn bản, không hình ảnh/video… đều là fake news. Bạn không cần phải tốn thời gian để đắn đo tò mò làm gì, chỉ đơn giản là bỏ qua chúng.

Fake news cũng có loại tiêu cực (“Chính phủ Việt Nam giấu dịch, hiện tại cả nước có hơn 100 triệu ca nhiễm Covid-19”), loại tích cực (“Cuộc sống ở môi trường cách ly còn hơn cả resort 5 sao”), loại “mất dạy” (“Ăn thịt chó có thể giúp phòng ngừa Corona”) hay loại vô thưởng vô phạt (“Hà Nội toang rồi”)...

Nhưng kết quả không thể bao biện cho động cơ, fake news là fake news, và đều là rác rưởi.

2. Tin tức vô bổ

Một trong những điều tôi ghét ở báo chí ngày nay là tính bơi móc. Những ngày bình thường, có rất nhiều bài báo dạng “khung cảnh đau buồn trong tang lễ nạn nhân tai nạn giao thông” và đại loại vậy. Đây gọi là kiếm tiền dựa trên cái chết của người khác và chẳng đem lại bất kỳ ý nghĩa nào cho xã hội.

Đợt dịch lần này cũng có nhiều tin tức bơi móc về đời tư của những nạn nhân gây tranh cãi, như chuyện “cuộc sống xa hoa của bệnh nhân số 17”, “sao Việt bức xúc việc nạn nhân số 34 gian dối”...

Bên cạnh đó còn có những bài bóc tách, lấy ý kiến của người nổi tiếng như nghệ sĩ và chính trị gia trong vấn đề dịch bệnh. Việc này là vô nghĩa. Một mặt, họ không có thẩm quyền và uy tín để lên tiếng trong vấn đề này. Mặt khác, nghệ sĩ thì cần danh tiếng, chính trị gia thì cần sự ảnh hưởng. Do đó, họ không ngại đưa ra những phát ngôn gây chú ý, định hướng dư luận hoặc thực hiện những mục đích chính trị khác. Vậy thì chẳng cần phải phân tích chúng làm gì.

Rốt cuộc ý nghĩa của việc bơi móc vấn đề ngoài lề, hay bóc tách tuyên bố của người nổi tiếng là gì, ngoài việc câu lượt xem, thỏa mãn sự tò mò, khơi gợi phẫn nộ trong dư luận? Và rốt cuộc bạn đọc những tin tức này để làm gì?

3. Tin tức dạng “một chút của sự thật”

Sự thật phải đi theo gói. Khi bạn bảo bạn muốn biết sự thật về tình hình virus Corona, bạn sẽ phải tốn nhiều công sức nghiên cứu, chứ không phải đọc một vài bài báo. Vì nó rất phức tạp. Những bài báo ngắn cũn cỡn, dễ đọc, dễ tiêu hóa tưởng chừng như thỏa mãn tính “sự thật”, thật ra phần lớn chỉ tạo ra sai lệch nhận thức.

Ví dụ, bài báo đưa ra số liệu về “phần lớn người chết do Covid-19 là người già” (đúng là số liệu thật) có thể khiến nhiều người mắc vào bẫy tư duy và cho rằng “virus này không thật sự nguy hiểm với phần lớn dân số”. Hoặc “số lượng người chết còn thua cúm mùa” cũng dễ khiến chúng ta tưởng rằng như thế thì Covid-19 chẳng có gì đáng lo ngại.

Thực tế, số liệu từ OurWorldInData đã chỉ ra Covid-19 nguy hiểm hơn gấp nhiều lần so với cúm mùa [3]. Và sự nguy hiểm của virus này ngoài tỉ lệ tử vong, còn đến từ việc (1) chúng ta không có quá nhiều hiểu biết về chúng, (2) chưa có vaccine và (3) mọi thứ vẫn còn quá sớm để khẳng định bất kỳ điều gì.

Vì vậy, bất kỳ khẳng định đơn lẻ nào đi ngược lại với thực tế xảy ra, bạn cần tìm hiểu xem rốt cuộc mục đích của người đưa ra khẳng định đó là gì? Nếu như tweet của Donald Trump nhằm cứu vớt tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, thì những status ăn theo khác phần lớn là để ngược dòng.

4. Bài đăng dạng “tinh thần dân tộc”

Phải thừa nhận rằng chúng ta có rất nhiều điều để tự hào về công tác phòng chống dịch của Việt Nam. Nhưng tự hào về nước mình là một chuyện, xem nhẹ dịch bệnh lại là việc khác.

Tôi không hiểu vì sao việc châu Âu, Hàn và Trung chìm trong dịch bệnh lại là điều đáng để dân Việt Nam cảm thấy tự hào về… nước mình? Trong khi nếu tình hình thế giới càng phức tạp, Việt Nam càng khó tránh khỏi liên lụy. Thực tế đã cho thấy các ca nhiễm mới phần lớn liên quan đến vùng dịch quốc tế.

Tinh thần tự hào dân tộc thái quá có thể tạo ra thái độ vô nhân đạo. Việc xem “chúng ta” hơn “chúng nó” khiến chúng ta trở nên thờ ơ hơn với cái chết của người khác. Hoặc tinh thần dân tộc cũng khiến nhiều người xem ai đó là “tội đồ” chỉ vì họ mang dịch về nhà. Như đã nói ở trên, trong bối cảnh thế giới phức tạp, việc dịch lan từ quốc gia này sang quốc gia khác là khó tránh khỏi.

Và người Hàn hay người Anh, người Mỹ hay người Việt từ vùng dịch trở về đều là người hết cả lượt, và bất kể họ có làm gì, mạng sống của họ cũng không thua gì mạng sống của bạn. Những bài đăng khơi gợi lòng tự hào dân tộc rỗng tuếch chẳng đem lại bất kỳ tác dụng gì, ngoài reo giắc sự phẫn nộ và ảo tưởng.

Dạo gần đây báo chí lẫn mạng xã hội Việt tràn lan những bài đăng kiểu trên, từ những bài fake news kiếm danh tiếng, bóc tách vấn đề dạng bơi móc hay so sánh vớ vẩn để đề cao tinh thần dân tộc… những bài này không đọc thì tốt hơn là đọc. Vì bạn đọc xong không biết thêm được gì, không thay đổi được gì mà chỉ nhận về những cảm xúc lẫn lối tư duy tiêu cực.

Theo tôi, chúng ta nên đọc những bài dạng:

- Chuyện kể từ người trong cuộc (như bác sĩ, nhân viên y tế hay người sống ở vùng dịch): có góc nhìn mới, chia sẻ với người thật việc thật.

- Tin tức tường thuật: tin tức về số ca nhiễm, thử nghiệm vaccine mới, chính sách của chính phủ, động thái của từng quốc gia… để có thêm thông tin về tình hình dịch bệnh.

- Bài phân tích khía cạnh nhỏ của vấn đề: những chuyên đề nổi tiếng của các trang báo nước ngoài về tác động của dịch bệnh lên kinh tế, xã hội, văn hóa… hay câu chuyện xử lý dịch của quốc gia nào đó.

- Bài chuyên môn từ các tổ chức uy tín: lời khuyên trong tình hình dịch bệnh từ Bộ Y Tế, CDC hay WHO…

Những bài trên nghe có vẻ nhàm chán, nhưng thực ra lại rất thú vị, lại còn hữu ích. Còn nếu bạn muốn đọc những thứ gay cấn dạng thuyết âm mưu, những thứ hài hước hay châm biếm thì sao không đọc sách, truyện hay xem phim? Ít nhất bạn sẽ biết được chúng là giả, thay vì đọc những ấn phẩm móc nối với tình hình dịch bệnh thực để rồi bị ảo tưởng kiến thức.

Hãy nhớ rằng biết nhiều tin tức, theo dõi drama trên mạng không khiến bạn trở nên thông thái, mà chỉ khiến bạn trông giống hình ảnh “bà Tám” mà bạn vẫn thường ghét. Làm việc này trên môi trường số không giúp bạn trông văn minh hơn, bản chất vẫn là “hóng hớt” mà thôi.

Và hãy nhớ rằng, sự chú ý, nỗi sợ hãi hay phẫn nộ của bạn là thu nhập của người khác. Và vì nó có hạn, nên hãy để dành chúng cho những việc có ích hơn.

______________
- Artist: NoA.
- Trans: Solivagant.

Nhà ai có chuột ủng hộ nguyên cứu vaccine đi ạ. 😂😂

Thiếu chuột thử nghiệm thuốc và vaccine chống nCoV

Khan hiếm chuột hACE2 cho thí nghiệm là một trong những lý do khiến vaccine chống nCoV không thể đưa ra thị trường một cách nhanh chóng.

Trong thời điểm dịch Covid-19 ngày càng trở nên nghiêm trọng, sự gia tăng các nghiên cứu và thử nghiệm vaccine mới khiến các nhà nghiên cứu phải đối mặt với tình trạng không có chuột thí nghiệm.

Chuột được sử dụng làm thí nghiệm vì chúng dễ nuôi, sinh sản nhanh, vòng đời ngắn và đặc biệt có hệ gene giống con người tới 90%. Trong thử nghiệm vaccine chống nCoV, chuột cần được chỉnh sửa gene để có phân tử protein trên màng tế bào (thụ thể ACE2) tương tự ở giống người (hACE2). Lý do là một số con chuột có hệ gene tương đồng với người và có thể bị nhiễm loại virus trên người, nhưng một số trường hợp thường không có triệu chứng và tác động mạnh.

Trong quá trình làm biến đổi gene, các nhà khoa học tác động đến một số gene nhất định của chuột hACE2 hoặc chèn thêm những đoạn ADN ngoại lai. Sau đó, họ quan sát thay đổi hành vi và sinh lý của chuột để tìm ra chức năng và cách thức virus gây bệnh ở những đoạn gene chỉnh sửa có mục đích này. Việc tham gia chỉnh sửa gene khiến virus phát huy độc tính mạnh hơn ở chuột, giúp nghiên cứu và đánh giá hiệu quả hơn.

Staley Perlman, nhà nghiên cứu tại Đại học Iowa (Mỹ) cho biết, chuột có thụ thể ACE2 tương tự ở người đã được phát triển cho dịch SARS năm 2002, virus có họ với nCoV gây ra. Do các nghiên cứu về SARS đã giảm, nên nhiều phòng thí nghiệm đã ngừng nghiên cứu dòng chuột này. Trước khi Covid-19 bùng phát, phòng thí nghiệm Jackson đã không tăng số lượng chuột hACE2. Nhưng hiện nay cơ sở này đang nhân giống chúng từ các ống tinh trùng chuột. Tuy nhiên thời gian nhân giống mất 5-6 tháng, khó có thể đảm bảo kịp thời nguồn cung cấp chuột thí nghiệm trong những trường hợp khẩn cấp.

Trước thách thức khan hiếm chuột hACE2, Phòng thí nghiệm Y học và Sức khỏe, Viện Hàn lâm Y sinh học Quảng Châu (Trung Quốc) ngày 12/3 đã nghiên cứu và phát triển mô hình động vật chuột hACE2 nhân bản, hỗ trợ nghiên cứu cơ chế lây nhiễm nCoV, sàng lọc thuốc và đánh giá vaccine.

Nhóm ứng dụng công nghệ phát triển phôi tứ bội và tế bào gốc để thiết lập mô hình chuột này. Nhóm phụ trách phát triển mô hình sử dụng kỹ thuật chỉnh sửa gene có tên "gene knock in", dùng trình tự ACE2 ở người thay thế ACE2 ở chuột để mô hình chuột này nhanh chóng đạt được phản ứng với nCoV. Kết quả chỉ mất 35 ngày để mô hình cho phản ứng với nCoV. Hiện hiệu quả mô hình đang được nhóm nghiên cứu đánh giá.

Tuy nhiên nhóm cho biết, mô hình này chỉ được sử dụng trong trường hợp thực sự khẩn cấp. Việc thí nghiệm, đánh giá thuốc và vaccine chống nCoV trên chuột biến đổi gene thật vẫn cần được ưu tiên hàng đầu.

Tình hình dịch bệnh trên thế giới. Mọi người nhớ vệ sinh cẩn thận.

250 bệnh nhân COVID-19 tử vong trong ngày, cao kỷ lục ở Ý Cơ quan Bảo vệ dân sự Ý tối 13.3 xác nhận trong 24 giờ trước đó có thêm 250 người chết vì dịch COVID-19 do virus Corona chủng mới (SARS-CoV-2), đánh dấu số ca COVID-19 tử vong/ngày cao nhất ở nước này.